Türkiyede yetiştirilen muz klonlarında morfolojik ve moleküler karakterizasyon
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Filiz Baysal
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sezai ERCİŞLİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ülkemizde yetiştirilen bazı önemli muz klonlarında gerçekleştirilen morfolojik ve moleküler karakterizasyon çalışmasında bitki materyali olarak, Musa paradisiaca sapientum'a ait Erdemli Yerli klonu, Musa acuminata ve Musa balbisiana'nın melezlenmesiyle ortaya çıktığı düşünülen Grand Nain, Dwarf Cavendish ve Azman klonları kullanılmıştır. Morfolojik karakterizasyon, UPOV kriterlerine göre yapılmıştır. Klonlar arasında en yüksek gövde boyu Erdemli Yerli (327 cm) klonunda, en kısa gövde boyu ise Dwarf Cavendish (260cm) klonunda belirlenmiştir. Hasat olgunluğuna erişmiş hevenkler ilk tarağın 5 cm yukarısından kesilerek ölçümleri yapılmış ve en yüksek hevenk ağırlığına Grand Nain (36,40 kg), en düşük hevenk ağırlığına ise Erdemli Yerli (9.00 kg) klonunun sahip olduğu bulunmuştur. Klonlar arasında en büyük parmak uzunluğu 19.50 cm ile Grand Nain klonunda ölçülmüş ve Grand Nain'i sırasıyla Azman (18,88 cm), Dwarf Cavendish (17,31 cm) ve Erdemli Yerli (15,47 cm) klonları takip etmiştir. Klonlarda tarak sayısı en fazla 12 adet ile Grand Nain muz klonuna ait iken, en düşük tarak sayısı 9 adet ile Erdemli Yerli klonunda belirlenmiştir. Morfolojik veriler kullanılarak oluşturulan soyağacında klonların 2 gruba ayrıldığı görülmüştür. Soyağacında Erdemli Yerli klonu diğerlerinden kesin olarak farklılaşmıştır. Grand Nain ve Dwarf Cavendish birbirine en yakın klonlar olarak belirlenmiştir.48 adet primer kombinasyonunun kullanıldığı SRAP tekniğinde toplam 272 adet bant elde edilmiş, bunların 154 adedi polimorfik bulunmuştur. Primer başına düşen toplam ve polimorfik bant sayısı 0 ile 11 arasında değişim göstermiştir. Çalışmada kullanılan 48 adet SRAP primer kombinasyonunun polimorfizm oranı %56,61 olarak bulunmuştur. SRAP verileri ile oluşturulan soyağacında en yüksek benzerlik oranı 0,882 ile Grand Nain ve Dwarf Cavendish klonları arasında bulunmuştur. Bunu Azman ve Grand Nain (0,863) ile Azman ve Dwarf Cavendish (0,816) klonları izlemiştir. En düşük benzerlik ise 0,367 ile Erdemli Yerli ve Dwarf Cavendish arasında ortaya çıkmıştır. RAPD analizinde 24 adet primer kullanılmış ve toplam 194 adet bant elde edilmiş, bunların 142 adedi de polimorfik bulunmuştur. Primer başına düşen toplam ve polimorfik bant sayısı 0 ile 14 arasında değişim göstermiştir. Çalışmada kullanılan 24 adet RAPD primerinin polimorfizm oranı %73,19 olarak bulunmuştur. RAPD verileri ile elde edilen soyağacında Erdemli Yerli muz klonu diğerlerinden kesin olarak ayrılmıştır. Çalışma sonucunda, muz klonları arasındaki varyasyonun hem morfolojik gözlemlerle, hem de moleküler çalışmalarda kullanılan SRAP ve RAPD teknikleriyle saptanabileceği sonucuna ulaşılmıştır.