Hipertansiyon hastalarında enseye yapılan soğuk uygulamanın kan basıncı ve baş ağrısına etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAVUZ ÜREN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Emine Kıyak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştıma dilaltı kaptopril verilen hipertansiyon hastalarında enseye yapılan soğuk uygulamanın kan basıncı ve baş ağrısına etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapıldı. Materyal ve metot: Araştırma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Acil Servisi'ne 21 Eylül 2021 – 9 Ocak 2022 tarihleri arasında gelen 72 evre 2 hipertansiyon hastası ile yapıldı. Hastalar blok randomizasyon yöntemiyle deney, plasebo ve kontrol gruplarına dağıtıldı. Ön test ölçümleri yapılan hastalara dilaltı kaptopril verilmesinin ardından 3 dakika boyunca deney grubundakilere soğuk jel paketi, plasebo grubundakilere oda sıcaklığında bekletilmiş jel paketi uygulandı. Hastaların 3 dakikalık uygulamanın hemen ardından başlayan son test 1, 2, 3, 4, 5, 6 ve 7 ölçümleri yapıldı. Verilerin toplanmasında hasta bilgi formu, kan basıncı izlem formu ve VAS ağrı skalası kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare, Kruskal Wallis, tek yönlü varyans analizi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi ve Duncan çoklu karşılaştırma testleri kullanıldı. Bulgular: Deney grubunda soğuk uygulamayı takiben ilk 27 dakika boyunca (son test 1, 2, 3, 4 ve 5) sistolik kan basıncında plasebo ve kontrol grubuna göre önemli bir düşme olduğu bulundu (p<0.05). Deney grubunda soğuk uygulamayı takiben ilk 17 dakika boyunca (son test 1, 2, 3 ve 4) diyastolik kan basıncında plasebo ve kontrol grubuna göre önemli bir düşme olduğu bulundu (p<0.05). Deney grubunda soğuk uygulamayı takiben ilk 7 dakika boyunca (son test 1 ve 2) baş ağrısında plasebo ve kontrol grubuna, 12. dakikada (son test 3) ise kontrol grubuna göre önemli bir azalma olduğu bulundu (p<0.05). Deney grubunun uygulama sonrası ilk 27 dakika boyunca sistolik kan basıncında ortalama % 15.3, ilk 17 dakika boyunca diyastolik kan basıncında % 14.0 ve ilk 12 dakika boyunca baş ağrısında ortalama % 48.5 oranında azalma olduğu bulundu. Sonuç: Dilaltı kaptopril verilen hipertansiyon hastalarında enseye yapılan soğuk uygulamanın kan basıncı (sistolik ve diyastolik) ve baş ağrısını daha erken sürede ve daha fazla düşürdüğü tespit edildi. Hipertansiyon hastalarında kan basıncının hızlı düşürülmesi ve baş ağrısının daha fazla azaltılması için dilaltı kaptoprille birlikte enseye soğuk uygulama yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Acil servis, baş ağrısı, hemşirelik, hipertansiyon, kan basıncı, soğuk uygulama