5.ve 8. Sınıf Türkçe Ders Kitaplarındaki Söz Varlığının Çeşitli Değişkenler Açısından Karşılaştırmalı İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET EMİN ÇOMAKLI
Danışman: Sıddık Bakır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı 2023-2024 eğitim öğretim yılından itibaren Millî Eğitim Bakanlığı tarafından okullarda okutulan iki farklı özel yayınevine ait olan 5. sınıf ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde yer verilen söz varlığı ögelerini ortaya çıkarmak amaçlanmaktadır. Yöntem: Bu çalışmada 2023/2024 eğitim öğretim yılında okutulan iki farklı özel yayınevi tarafından hazırlanan 5. ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan -dinleme metinleri hariç okuma metinleri söz varlığı açısından incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda çalışma nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Söz varlığı incelemesi yapılan bu çalışmada doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Bu bağlamda 2023/2024 eğitim öğretim yılında okutulan iki farklı özel yayınevi tarafından hazırlanan 5. ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında metinlerde geçen söz varlığı unsurları tespit edilmiş ardından her iki kitapta yer alan söz varlığı unsurları çeşitli değişkenler açısından karşılaştırılmalı incelenmiştir. 2023/2024 eğitim öğretim yılında okutulan iki farklı özel yayınevi tarafından hazırlanan 5. ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan okuma metinleri ve serbest okuma metinlerinin sıklık dizini Cibakaya Dizin Programı (2.4 sürümü) ile oluşturulmuştur. Metinlerdeki temel söz varlığı, deyimler, atasözleri, ikilemeler, terimler, kalıplaşmış sözler, ilişki sözleri, çeviriler, yabancı sözcükler, yerel söylemler, özel isimler doküman incelemesine tâbi tutulmuştur. Bulgular: Bu çalışmada, iki farklı özel yayınevine ait olan 5. sınıf ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan okuma metinlerindeki söz varlığı ögeleri incelenmiştir. Elde edilen veriler karşılıklı değişkenler açısından karşılaştırılarak sonuca ulaşılmıştır. Araştırmada özel yayınevi tarafından hazırlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabında toplam 8550 söz varlığı; yine farklı bir özel yayınevi tarafından hazırlanan 8. sınıf Türkçe ders kitabında toplam 18769 söz varlığına ulaşılmıştır. Özel yayınevi tarafından hazırlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabında deyim (f=40), atasözü (f=2), ikileme (f=22), terim (f=26), özdeyiş (f=0), kalıp söz / ilişki söz (f=5), yabancı sözcük (f=44), özel isim (f=122) ve toplamda (f=271) söz varlığı ögesine yer verilmiştir. Özel yayınevi tarafından hazırlanan 8. sınıf Türkçe ders kitabında deyim (f=79), atasözü (f=22), ikileme (f=57), terim (f=51), özdeyiş (f=1), kalıp söz / ilişki söz (f=31), yabancı sözcük (f=250), özel isim (f=427) ve toplamda (f=918) söz varlığı ögesine yer verilmiştir. Bu analizler her iki sınıf düzeyinde ders kitaplarında sıklıkla tekrarlanan kelimelerde farklılıklar olduğunu göstermektedir. 5. sınıf düzeyinde daha temel kelime ve kavramlar daha sık tekrarlanırken, 8. sınıf düzeyinde daha karmaşık kelime ve etkinlik adımları dikkat çekmektedir. Sonuçlar: Bu çalışmada, iki farklı özel yayınevine ait 5. sınıf ve 8. sınıf Türkçe ders kitabı incelenmiş; bu iki kitapta bulunan 64 metinde yer alan deyimler, atasözleri, ikilemeler, terimler, özdeyişler, özel isimler, kalıp/ilişkili sözler tespit edilmiştir. Bu sayıya serbest okuma metinleri de dâhil edilmiştir. İki kitaptan biri olan 5.sınıf Türkçe ders kitabında 8550 söz varlığı ögesi yer alırken 8. sınıf Türkçe ders kitabında 18769 söz varlığı ögesi tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: söz varlığı, ders kitabı, metin, kavram, sıklık