BÂBÜRLÜLER DÖNEMİNDE BENGAL’İN İSLÂMLAŞMASI (1526-1858)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Abdur Rahman FUAD

Danışman: İsmail Altun

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, Bâbürlüler döneminde Bengal'in İslamlaşma sürecini inceleyerek, çeşitli dinî, kültürel ve sosyal faktörler arasındaki çok yönlü etkileşimleri vurgulamaktadır. Bu çalışma XVI.-XIX. yüzyıllar ekseninde, Bengal bölgesinde, sûfîler ve tarikatların rollerini, Hanefi mezhebinin etkisini, Şiilerin ortaya çıkışı ile nüfuzlarını ve İslam'ın yayılmasında göçmenlerin ve yerel dönüşümlerin katkılarını araştırmaktadır. Kültürel yayılma, sosyo-ekonomik faktörler ve siyasi himâye de dahil olmak üzere çeşitli İslamlaşma konularına dayanan bu tez, Bengal'de İslam'ın yayılmasını yönlendiren mekanizmaları nitelikli bir şekilde anlatmayı hedeflemiştir. Bâbürlü hükümdarlarının tepeden gelen girişimleri ile tabandan gelen temel hareketler arasındaki etkileşimi dikkate alan ve dinî dinamikleri şekillendirmede yerel unsurların önemini vurgulayan bu tez ayrıca, Bengal'in senkretik geleneğinin İslam inançlarının var olan kültürel uygulamalarla entegrasyonunu nasıl kolaylaştırdığını ve özgün Bengal Müslüman kimliğine nasıl yol açtığını izah etmektedir. Diğer yandan, İslam'ın yenilenme sürecini, yerel geleneklerin İslam öğretileriyle uyumlu hale getirilmesini, benzersiz dinî ritüel ve şenliklerin ortaya çıkmasını incelemektedir.