Akut zehirlenmelerin etkisinin azaltılmasında farklı adsorbentlerin etkinliğinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BİRCAN KÖSE

Danışman: Saliha Erentürk

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada kurşun, bakır, mangan ve nikel ile meydana gelebilecek akut zehirlenmelerde farklı materyallerden hazırlanan adsorbentlerin etkinliği incelemiş ve kullanılabilirliği in vivo ortamda test edilmiştir. Bu amaçla, fındık kabuğu, ceviz kabuğu, kayısı çekirdeği kabuğu ve ökse otu bitkisi kullanılarak çeşitli yöntemlerle adsorbentler elde edilmiştir. Adsorbentlerin yapısal özellikleri; BET, FT-IR, SEM gibi analiz yöntemleri ile karakterize edilmiştir. Adsorpsiyon denemelerinde pH, sıcaklık, adsorbent miktarı parametre olarak seçilmiştir. Çalışılan bütün metaller için en yüksek giderim verimi ceviz kabuğundan elde edilen adsorbent (CKA) ile sağlanmıştır. Bu nedenle adsorpsiyon izotermi, kinetik ve termodinamik çalışmaları CKA adsorbenti kullanılarak gerçekleştirilmiştir. İzoterm çalışmalarında denge verileri, Langmuir, Freundlich ve Temkin izotermlerine uygulanarak analiz edilmiş ve izoterm parametreleri hesaplanmıştır. Kinetik çalışmaları yalancı birinci ve yalancı ikinci derece modelleri ile gerçekleştirilmiş ve incelenen bütün metaller için deneysel verilerin yalancı ikinci derece kinetik modele uyduğu bulunmuştur. Her bir metal için farklı sıcaklıklardaki veriler değerlendirilerek termodinamik parametreler belirlenmiştir. Termodinamik parametrelere göre; Pb+2, Cu+2, Mn+2 adsorpsiyon prosesinin endotermik, Ni+2 prosesinin ise ekzotermik olduğu bulunmuştur. İzoterm çalışmaları sonucunda Pb+2 ve Ni+2 için Langmuir izoterm modeli, Cu+2 ve Mn+2 için ise Freundlich izoterm modelinin uygun olduğu tespit edilmiştir. Maksimun adsorpsiyon kapasitesi Pb+2 için, 120,48 mg/g, Cu+2 için 72,46 mg/g, Mn+2 için 3,50 mg/g ve Ni+2 için 30,77 mg/g olarak elde edilmiştir. Çalışılan metaller arasında en iyi giderim verimi ve adsorpsiyon kapasitesi kurşun ve CKA ile elde edilmiştir. Bu nedenle in vivo ortamda gerçekleştirilen denemelerde zehir olarak kurşun, adsorbent olarak CKA ve yaygın kullanılan aktif kömür kullanılmıştır. Sonuç olarak CKA'nın in vivo ortamda yaygın kullanılan aktif kömüre göre daha etkili olduğu bulunmuştur.