Exiguobacterium alkaliphilum VLP1 tarafından üretilen alkali proteaz enziminin, saflaştırılması, karakterizasyonu ve biyoteknolojik uygulamaları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASİYE HEMŞİNLİ

Danışman: Sümeyra Gürkök

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu tez çalışmasında, Van Gölü'nden alkali proteaz üretme potansiyeli yüksek olan bir bakterinin izolasyonu ve tanılanması, bu izolattan alkali proteaz enziminin saflaştırılarak karakterize edilmesi, deterjan endüstrisinde ve tavuk tüylerinin parçalanmasında kullanım potansiyelinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Van Gölü alkalifilik izolatları arasından en yüksek proteolitik aktiviteye sahip bakteri seçilmiş, klasik ve moleküler yöntemlerle tanılanmıştır. Proteaz üretimi için optimum koşullar belirlenmiştir. Proteaz enzimi amonyum sülfatla çöktürme, ultrafiltrasyon ve iyon değişim kromatografisi ile saflaştırıldıktan sonra karakterize edilmiştir. Enzimin kumaşlardan kan lekelerini çıkarma ve proteolitik izolatın tavuk tüylerini parçalama potansiyeli araştırılmıştır. Bulgular: Van Gölü izolatları arasından en yüksek proteolitik aktivite Exiguobacterium alkaliphilum VLP1 (GenBank Acc No: ON853834.1) ile elde edilmiştir. En yüksek proteaz üretimi 30 °C, pH 9,0, laktoz ve maya özütü varlığında, 2 günlük inkübasyon süresinde elde edilmiştir. Proteaz 45 kat, %6,4 verimle ve 1169 U/mg protein spesifik aktivite ile saflaştırılmış, moleküler ağırlığı 69 kDa, Km ve Vmax değerleri sırasıyla 0,4 mM ve 2000 U/mg protein olarak bulunmuştur. Aktivite için optimum sıcaklık 40 °C ve pH 9 olarak belirlenmiş ve bu koşullarda enzimin kararlılığını uzun süre koruduğu gözlemlenmiştir. Enzimin çeşitli metal iyonları, reaktifler, çözücüler ve deterjanlar varlığında kararlılığı belirlenmiştir. Alkali proteazın kumaş parçalarından kan lekelerini çıkarmada ve E. alkaliphilum VLP1'in tavuk tüylerini parçalamada etkin olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Bu tez kapsamında, ilk kez E. alkaliphilum bakterisinden proteaz enzimi saflaştırılmış ve karakterize edilmiştir. Alkali proteazın deterjan endüstrisinde ve tavuk tüyü parçalamada kullanılma potansiyeline sahip olduğu kanısına varılmıştır.