Akademik Veri Yönetim Sistemi
Kadıoğlu Y., Okumuş M.(Yürütücü), Güzel Z. B.
TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2025 - 2026
Bitkisel kozmetiklerde pestisit kalıntılarının belirlenmesi için literatürden farklı daha hızlı ve hassas HPLC ve LC-MS/MS yöntemlerini gelistirip valide etmek, bitkisel olarak üretilmis piyasada satılan kozmetik ürünlerde (krem veya solüsyonda) bu
yöntemlerin kolaylıkla uygulanabilir oldugunu göstermek ve kozmetik üreticilerinin kullanımına sokmaktır. Kozmetik, genellikle güzellik ve kisisel bakım amacıyla kullanılan ürünleri ifade eden bir terimdir. Kozmetik ürünleri; cilt, saç, tırnaklar
ve genel görünümü iyilestirmek veya korumak için tasarlanmıs çesitli ürünleri içerir. Kremler, genellikle cilt üzerine uygulanan, nemlendirici veya tedavi edici özelliklere sahip olan bir kozmetik veya tıbbi bir üründür. Solüsyonlar genellikle sıvı formda olan, bir veya daha fazla aktif bileseni içeren ürünleri ifade eder. Cilde uygulandıgında çözünen, hafif, hızlı emilen ve cilde kolayca uygulanan yapıdadırlar. Kremler ve solüsyonlar kozmetik ürünlerin kullanımında günlük bakım rutinlerinin bir parçası olarak her gün kullanılmaktadır. Pestisitler zararlıları önlemek, yok etmek, püskürtmek veya hafifletmek için kullanılan madde veya madde karısımlarıdır. Tarımda bitkileri zararlılardan korumak ve daha yüksek verim saglamak için pestisitler yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak pestisitlerin kullanımı, hedeflenmeyen organizmalar ve ekosistemler üzerinde istenmeyen etkilere neden olabileceginden çevre ve saglıkla ilgili kaygıları artırmaktadır. Yetistiriciler tarımsal ürünlerini korumak ve zarar görmemek için pestisit kullanmasına devam etmektedirler. Pestisitler, insan saglıgı için zararlı oldugu yapılan çalısmalarla gösterilmistir. Tarım sektöründe ve pestisit kontrolünde çesitli bölgelerde kullanılan ürünler ve kullanım sıklıkları degisebilmektedir. Pestisitler: Insektisitler, Herbisitler, Fungisitler, Rodentisitler, Akarisitler, Molluskisitler ve Nematodisitler gibi sınıflandırılmaktadır. Bitkilerin korunmasında kullanılan bu pestisitler bitki ekstrelerinin kullanıldıgı bazı formülasyonlar içerisinde pestisit kalıntısı olarak bulunabilmektedir. Bitki ekstrelerini kullanan üreticiler pestisit kalıntılarının olmamasına dikkat etmek zorundadırlar ve dikkat ettiklerini belirtmektedirler. Dünyada, bazı ülkelerde yasalarla pestisit kullanımı yasaklanmıstır, ancak bazı ülkelerde böyle bir yasak bulunmamaktadır. Pestisit kullanımı yasak olmayan ülkelerde üretilen kozmetikler dünyanın her yerinde ve ülkemizde desatılmaktadır. Bu pestisit kalıntısı bulanan krem veya solüsyonlar kullanıldıgında pestisit kalıntılarının deri yoluyla düzenli olarak alınması anlamına gelmektedir. Bundan dolayı kalite kontrol laboratuvarlarında ve kozmetik üreticileri tarafından kozmetik ürünlerde pestisit kalıntı analizlerinin yapılması zorunlulugu ortaya çıkmaktadır. Bu gereksinimden dolayı, bitkisel kozmetik üretici firmaların görüsü alınarak bu proje olusturulmaya karar verilmistir.
Yapılacak olan bu çalısmada seçilen formülasyonlarda bulunması olası olan pestisitlerin analizi için HPLC ve LC-MS/MS yöntemleri gelistirilecek, ICH kılavuzuna göre yöntemler dogruluk, kesinlik, tekrarlanabilirlik, dogrusallık, gözlenebilme sınırı (LOQ), miktar tayinalt sınırı (LOD), stabilite, matriks etkisi ve analitik geri kazanım parametreleri yönünden valide edilecektir. Sonra piyasada bitkisel kaynaklı olarak üretildigi beyan edilen mevcut krem veya solüsyon örnekleri toplanacak gelistirilip valide edilen yöntemlerle bu ürünlerde pestisit kalıntı analizleri yapılacaktır. Çalısma sonucundaelde edilen veriler istatiksel olarak degerlendirilecek ve bitkisel kozmetik üretimi yapan firmalarla çalısmanın sonucu paylasılacaktır. Aynı anda iki yöntemin kozmetik ürünlerde pestisit kalıntılarının analiz edilebilecegi ve gelistirip uygulanabilir oldugu gösterilen ekstraksiyon yöntemleri projenin özgünlügünü olusturmaktadır.