Akademik Veri Yönetim Sistemi
Çırağ B., Bozkurt C.(Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2024 - 2025
Küresel iklim değişikliğinin neden olduğu önemli olaylardan biri de kuraklıktır. Yağışların yetersiz olması ve sıcaklıkların artması nedeniyle oluşan bir veya birden çok mevsimde görülebilen ve tekrar edebilen kuraklık, su kaynaklarını doğrudan etkilemesi nedeniyle ekolojik, çevresel, ekonomik, sosyolojik ve birçok alanda canlı hayatını etkileyen doğal bir afettir. Kuraklığın artması, iklim parametrelerinde kritik değişikliklerin yaşanması ve doğal kaynakların kontrolsüz ve bilinçsiz kullanılması kuraklığın etkilerini artırmaktadır. Su kaynakları kendini yenileyebilen ancak sınırlı doğal kaynaklardandır. Su kaynaklarının izlenmesi ve planlanması sürdürülebilir kalkınma ve değişim analizleri bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle su kaynaklarının optimum kullanımının planlanması, geliştirilmesi, dağıtımı ve yönetilmesi için su kaynakları yönetim modellerine ihtiyaç duyulmaktadır. Sürdürülebilir su yönetiminde kuraklık değişimlerinin izlenmesi göl gibi büyük su kütleleri için oldukça önemlidir. Bu çalışmada Ardahan ve Kars il sınırları içerisinde bulunan, 123 km2 alana sahip, Doğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük tatlı su kaynağı ve ikinci büyük gölü olan Çıldır Gölü’nde iklimin uzun yıllar arasındaki zamansal değişiminin belirlenmesi, meteorolojik ve hidrolojik kuraklıkların ise bu değişime etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Kuraklık indislerinin hesaplanmasında ise yağış parametresi ile SPI, yağış, sıcaklık ve buharlaşma parametreleri ile SPEI meteorolojik kuraklık analizleri ile akım parametresi kullanılarak SDI hidrolojik kuraklık analizleri gerçekleştirilecektir. Çalışmada 1980-2023 hidrolojik yılları arasındaki değişimlerin incelenmesi planlanmıştır. Çalışmada 17046 no’lu Ardahan ile 17097 numaralı meteoroloji istasyonunda 1980-2023 hidrolojik yılları arasında kaydedilen aylık yağış ve aylık ortalama sıcaklık verileri kullanılarak Standart Yağış İndisi (SPI) ve Standartlaştırılmış Yağış Evapotranspirasyon İndisi (SPEI) analizi gerçekleştirilerek meteorolojik kuraklık ve Aras Havzası Çıldır Gölü Göl Gözlem İstasyonunda (GGİ) kaydı tutulan aylık ortalama akım verileri kullanılarak Akım Kuraklık İndisi (SDI) analizi ile hidrolojik kuraklıklar hesaplanarak yıllara göre değişimi incelenecektir.Kuraklık değişimleri tespit edildikten sonra ise uydu görüntüleri kullanılarak uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknolojileri ile iklim değişikliğinin yıllara göre değişimi belirlenecektir. Bu aşamada iseNDVI (Normalize Edilmiş Fark Bitki Örtüsü İndeksi) uydu görüntülerinin yakın kızılötesi (NIR) ve kırmızı (RED) bandları ve NDWI (Normalleştirilmiş Fark Su İndeksi)NIR (yakın-kızılötesi) ve YEŞİL (görünür yeşil) spektral bantları kullanılarak hesaplanıp kuraklık değişimleri izlenecektir. Çalışmanın su kaynaklarının yönetilmesi, su alanlarının haritalanması, düzenli izlenmesi, kuraklığa karşı bilinç oluşturması, doğal kaynakların etkin ve sürdürülebilir bir şekilde kullanılması konularında ve çalışma alanında daha sonra yapılacak araştırmalara fayda sağlayacağı düşünülmektedir.