Özel Eğitimde Çalışan Alan İçi ve Alan Dışı Özel Eğitim Öğretmenlerinin Mesleki Yetkinlik Ve Sosyal Destek Alma Düzeyinin İncelenmesi
29. ULUSLARARASI KATILIMLI ULUSAL ÖZEL EĞİTİM KONGRESİ, İzmir, Türkiye, 6 - 09 Kasım 2019, ss.169, (Özet Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
- Basıldığı Şehir: İzmir
- Basıldığı Ülke: Türkiye
- Sayfa Sayıları: ss.169
- Atatürk Üniversitesi Adresli: Hayır
Özet
Yeterlilik kavramı “öğretmenlik mesleğini icra edebilmek için gerekli olan bilgi beceri, tutum ve davranışlarla birlikte kendilerini nasıl değerlendirdikleri” olarak ifade edilebilir. Sosyal destek ise; bireyi stres gibi faktörlerden koruyan arkadaş, aile ve sosyal temalar gibi mekanizmaları içeren sosyal ilişkide bulunmayı sağlayan ve bu ilişkilerin farklı yönlerini ortaya koyan, bireyin çevresinden veya yaşantısına etkide bulunan kişilerden almış olduğu sosyal ve psikolojik destek olarak tanımlanan bir kavram olarak ele alınmaktadır. Öğretmenlerin kendine olan inancını ve yeterliliğini etkileyen faktörler farklı türlerde karşımıza çıkabilir. Bunlardan sosyal destek kişilerin ruhsal ve fiziksel üzerinde olumlu etkiye sahip olabilmektedir. Okul içi ortam veya dış çevreden destek alınması, okul yönetiminin ve okuldaki öğretmenlerin birbirine destek olması ve güven ortamı oluşturulması sosyal destek sürecinde oldukça önemlidir. Öğretmenlerin gereksinim duyduğu sosyal desteği sağlanabilmesi öğretmenlerin başarılı çıktılar elde edebilmesi ve en önemlisi meslekte kendini mutlu ve yeterli hissedebilmesine etki etmektedir. Ayrıca alanyazında bu hizmetlerin sunulmasına yönelik uygulamaya dönük çalışmalara gereksinim olduğu görülmektedir. Bu çalışmada ulusal ve uluslararası alanyazına bakıldığında oldukça stresli bir meslek olan öğretmenlik mesleğini icra eden öğretmenlerin yeterliliklerine yönelik dokuz çalışmanın olduğu altı çalışmanın katılımcılarının özel eğitimde çalışan öğretmenleri kapsadığı görülmektedir. Bununla birlikte öğretmenlerin meslekte aldıkları sosyal destek üzerine genel eğitim öğretmenleri ile yapılmış 10 çalışma bulunurken özel eğitim ve genel eğitim öğretmenlerinin karşılaştırıldığı bir çalışmanın olduğu görülmektedir. Bu yüzden özellikle özel eğitimde çalışan öğretmenlerin mesleki sosyal destek alma düzeyine yönelik çalışmalara gereksinim olduğu görülmektedir. Bu araştırmada, özel özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışan alan içi (zihin engelliler öğretmenliği) ve alan dışı öğretmenlerin mesleki yetkinlik ve mesleki sosyal destek alma düzeyleri arasındaki ilişki çeşitli değişkenlere göre incelenmiştir. Katılımcıların 141’i kadın ve 55’i erkektir. Araştırmada veri toplamak amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Kaner (2007) tarafından geliştirilen öğretmen mesleki sosyal destek ölçeği ve Kaner, Yellci-Yüksel ve Şekercioğlu (2007) tarafından geliştirilmiş olan öğretmen öz yetkinlik ölçeği kullanılmıştır. Araştırma modeli betimsel-bağıntısal bir model olup veriler SPSS 22 paket programı ile analiz edilmiştir. Betimsel analiz, t-testi ve anova analizleri yapılmıştır. Araştırmanın bulguları alan dışı olarak çalışan öğretmenlerin sosyal destek alma düzeylerinde eğitim durumu, mesleki tecrübe ve yaşa bağlı olarak anlamlı fark bulunmuştur. Yine alan dışı öğretmenlerde mesleki tecrübe ve yaşa bağlı olarak öz yetkinlik düzeyinde anlamlı fark bulunmuştur. Mezun olunan programa göre alan içi öğretmenlerde mesleki yetkinlik düzeyinde anlamlı fark görülürken alan dışı öğretmenlerde sosyal destek alma düzeyinde anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyet değişkenine bakıldığında kadınların mesleki sosyal destek alma düzeylerinde anlamlı fark görülmektedir. Medeni duruma göre ise öz yetkinlik düzeyinde alan içi öğretmenlerde anlamlı bir fark görülmezken alan dışı öğretmenlerde bekarların lehine anlamlı bir fark görülmektedir. Mesleki sosyal destek alma düzeyinde ise alan dışı öğretmenlerde meslektaş ve öğrenci desteğinde bekar öğretmenlerin, etkili öğretim sunmada evli öğretmenlerin lehine anlamlı fark görülmektedir. Alan içi ve alan dışı mezun olan öğretmenlerin mesleki sosyal desteği ile öz yetkinlikleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir.
The concept of competence can be expressed as “how they evaluate themselves together with the knowledge, skills, attitudes and behaviors necessary to practice the teaching profession”. Social support is; It is considered as a concept that is defined as the social and psychological support that the individual receives from people who have an effect on his/her environment or life, providing social relations including mechanisms such as friends, family and social themes that protect the individual from factors such as stress and revealing the different aspects of these relationships. There are different types of factors that affect teachers' self-belief and competence. Among these, social support can have a positive effect on people's mental and physical health. It is very important to get support from the school environment or external environment, to support each other and to create a trust environment in the social support process. Providing the social support that teachers need affects teachers to achieve successful outcomes and most importantly, to feel happy and competent in their profession. In addition, it is seen in the literature that there is a need for practical studies for the provision of these services. In this study, when we look at the national and international literature, it is seen that the participants of the six studies, in which there are nine studies on the qualifications of teachers practicing the profession of teaching, which is a very stressful profession, include teachers working in special education. On the other hand, while there are 10 studies with general education teachers on the social support that teachers receive in the profession, it is seen that there is a study in which special education and general education teachers are compared. Therefore, it is seen that there is a need for studies on the level of professional social support of teachers working in special education. In this study, the relationship between the professional competence and professional social support levels of in-field (teaching for the mentally handicapped) and out-of-field teachers working in special special education and rehabilitation centers was examined according to various variables. 141 of the participants were female and 55 were male. Personal Information Form, teacher professional social support scale developed by Kaner (2007) and teacher self-efficacy scale developed by Kaner, Yellci-Yüksel and Şekercioğlu (2007) were used to collect data in the research. The research model is a descriptive-relational model and the data were analyzed with the SPSS 22 package program. Descriptive analysis, t-test and anova analysis were performed. According to the findings of the study, a significant difference was found in the level of social support of teachers working outside the field, depending on their educational status, professional experience and age. Again, a significant difference was found in the self-efficacy level of non-field teachers depending on professional experience and age. According to the graduated program, there was a significant difference in the level of professional competence of the teachers in the field, while a significant difference was found in the level of receiving social support for the teachers outside the field. Considering the gender variable, there is a significant difference in the level of women receiving professional social support. According to marital status, while there is no significant difference in self-efficacy level for teachers within the field, there is a significant difference in favor of singles among teachers outside the field. At the level of receiving professional social support, there is a significant difference in favor of single teachers in colleague and student support, and married teachers in providing effective teaching. It is seen that there is a significant relationship between professional social support and self-competence of teachers who graduated from the field and out of the field.