EMİR TİMUR’UN HİNDİSTAN SEFERİ∗

Creative Commons License

Eğilmez S.

Uluslararası Emir Timur ve İzmir Sempozyumu, İzmir, Türkiye, 29 - 30 Kasım 2021, cilt.1, sa.1, ss.32-46, (Tam Metin Bildiri)

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Cilt numarası: 1
  • Basıldığı Şehir: İzmir
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.32-46
  • Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
  • Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Türklerin Barlas boyundan olan Emir Timur 9 Nisan 1336 tarihinde Keş şehri yakınlarında Hoca İlgar köyünde dünyaya gelmiştir. Emir’in babasının adı Turagay, annesinin adı Terkina Hatun’dur. Timur’un ailesine ve çocukluğuna dair dönemin kaynaklarında bilgi bulunmamaktadır. Ancak Nizâmüddin Şami’nin verdiği bilgiye göre Cengiz Han askerlerini taksim ettiği sırada birkaç bin süvarinin bütün işlerini Çağatay’a vermiştir. Bu askerlerin komutanının Barlas kavminden Karacâr olduğu ve onun da Emir Timur’un büyük dedesi olduğu şeklindedir. İbn Arabşah Acâibu’l Makdûr adlı esernde Emir’in baba adını Taragay, dede adını Abagay olarak vermektedir. Emir’in soyuna dair bilgiler, torunu Uluğ Bey tarafından mezar taşına yazdırılan kitabede mevcuttur. Kitabede Emir Timur’un künyesi: “Emir Timur Gürkân b. el Emir Taragay b. el Emir Berkel b. el Emir Aylangız b. el Emir İcil b. Karaçar Noyan b. el Emir Suggiççin b. el Emir İrdemci Borula b. el Emir Kaçulay b. Tumanay Han” şeklinde yazmaktaydır. Bu bilgilerden Emir Timur’un 5. kuşaktan atası Karacâr Noyan ile Cengiz Han’ın atalarının birleştiği görülmektedir. Kaynaklarda Emir Timur’un çocukluğuna dair bilgi yer almazken 1370 sonrasına ait bilgilere yer verilmektedir. Emir Timur, Cengiz Han soyundan Suyurgatmış Han’ın tahtına oturarak Emir Hüseyin ile mücadeleye girişmiştir. Bunun sonucunda Hüseyin’i öldürerek Belh şehrinden Semarkand’a gelmiştir. Emir 9 Nisan 1370 tarihinde tahta oturmuştur. Timur kısa sürede hâkimiyetini güçlendirerek İran, Afganistan ve Mezopotamya’yı kontrol altına almıştır. Emir’in başarıları onda birçok bölgeyi ele geçirme arzusunu artırmıştır. Bunun sonucu olarak Hindistan’ın zenginlikleri Moğolların dikkatini çektiği gibi Emir’inde dikkatini çekmiştir. Bu dönemde Kuzey Hindistan’ın birçok bölgesini hâkimiyeti altına alan Tuğlukşahlar Hanedanlığı faaliyet göstermekteydi. Ancak Hanedanlık Sultan Firuz Şah’ın ölümüyle birlikte şehzadelerin taht mücadelelerine sahne olmuştur. Emir Timur’da bu durumu yakından takip etmektedir.