Sınıf Öğretmeni Adaylarının Okuma Stratejilerini Kullanma Düzeylerinin İncelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Karadeniz Teknik Üniversitesi, Fatih Eğitim Fakültesi, İlköğretim, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Tolga Erdoğan
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Eğitim sisteminin ve okulun önemli öğelerinden biri olan öğretmenler, her konuda olduğu gibi çocukların okumaya karşı tutumları ve okuduğunu anlamaya yönelik geliştirdikleri stratejiler konusunda da oldukça etkin rol oynamaktadır. Bu yüzden, “sınıf öğretmeni adaylarının okuma stratejilerini kullanma düzeyleri ne düzeydedir?” sorusuna yanıt aramak, araştırmanın amacıdır. Araştırma, tarama modelinde olup var olan durum yansıtılmaya çalışılmıştır. Bu model çerçevesinde; araştırmadan elde edilen verilerin toplanması, analizi ve yorumlanmasında karma yöntemin açıklayıcı ardışık deseninden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutundaki evrenini; Karadeniz Teknik Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ve Erzincan Üniversitesi Sınıf Öğretmenliği lisans programına kayıtlı olan bütün öğrenciler meydana getirmektedir. Araştırmanın çalışma evrenini, 4. sınıfta öğrenim gören 350 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutundaki çalışma grubunu ise 4. sınıfta öğrenim gören, gönüllü olan ve kolay ulaşılabilir durum örneklemesiyle seçilen 40 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda; Karatay (2009) tarafından geliştirilen okumayı ‘planlama’, ‘düzenleme’ ve ‘değerlendirme’ 3 alt boyuttan oluşan “Okuma Stratejileri Bilişsel Farkındalık Ölçeği” kullanılmıştır. Analiz bulgularına göre, sınıf öğretmeni adaylarının okuma stratejilerini kullanma düzeylerinin Çöğmen (2009) verilerine göre ‘sık sık kullanırım’ aralığında olduğu ortaya konulmuştur. Bu aralık, sınıf öğretmeni adaylarının okuma stratejilerini kullanma düzeylerinin ‘iyi’ seviyede olduğunu göstermektedir. Okuma strateji kullanım düzeyleri; cinsiyet, akademik ortalama, öğrenim görülen üniversite, en çok okunan kitap türü ve lisans eğitiminde okuma stratejileriyle ilgili ders alma durumuna göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Fakat sahip olunan kitap sayısına göre, ölçeğin okumayı ‘planlama’ alt boyutunda pozitif yönde anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda öğretmen adaylarıyla yapılan görüşmeler ve yazılı görüş alma formundaki sorulara verdikleri yanıtlar, betimsel analiz yoluyla çözümlenmiştir. Elde edilen verilere göre, öğretmen adaylarının çoğunluğu, kendilerini ‘dikkatli’ okuyucu olarak tanımlamakta ve Amerika Kütüphane Derneği (ALA) sınıflandırmasına göre genelinin orta düzeyde okuma düzeyine sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Kullandıkları okuma stratejilerine bakıldığında; sessiz okuma, not alarak okuma ve etkili okuma stratejilerinde yoğunlaştığına ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının büyük bir bölümünün lisans eğitiminde okuma stratejileriyle ilgili eğitim almadığı görülmüştür. Bu sonuçlar, nicel verileri desteklemektedir. Özellikle yazılı metinlerle öğrenmelerin yoğun olarak gerçekleştiği derslerde ve yanı sıra gizil öğrenmeleri destekleyecek şekilde örtük olarak ‘okuma stratejileri eğitimi’ verilerek sınıf öğretmeni adaylarının ve tüm öğretmen adaylarının strateji kullanımları artırılabilir.