Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Ebeveynlerine Yönelik Verilen Farkındalık Temelli Öz Şefkat Eğitiminin Stres, Psikolojik Dayanıklılık ve İyi Oluş Üzerine Etkisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye

Tez Danışmanı: Dilek Kılıç

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Amaç: Bu araştırma, Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların ebeveynlerine yönelik verilen farkındalık temelli öz şefkat eğitiminin stres, psikolojik dayanıklılık ve iyi oluş üzerine etkisi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Bu araştırma, deneysel tipte planlanmış randomize kontrollü bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Erzurum il merkezinde yer alan Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran, yaşları 7-12 aralığında olup, Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı alan çocukların ebeveynleri oluşturmuştur. Örneklemini ise 34 deney, 34 kontrol grubunda olmak üzere randomize olarak atanan 68 kişi oluşturmuştur. Araştırmada hemşirelik girişimi, haftada bir gün 45 dakika süre ile 10 oturum olarak Otizm Spektrum Bozukluğuna yönelik Farkındalık Temelli Öz Şefkat Eğitimi uygulamasıdır. Araştırmanın verileri; Tanıtıcı Bilgi Formu, Anne-Baba Stres Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi, SPSS 22.0 paket programında tanımlayıcı istatistikler, ki-kare, bağımsız t testi, bağımlı t testi ve Lojistik Regresyon Modeli yapılmıştır. Araştırma için etik kurul izni ve kurum izinleri alınmıştır. Bulgular: Araştırmada, deney grubu katılımcılarının Anne-Baba Stres Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Öz-Şefkat Ölçeği Kısa Formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği son test puanlarının, ön test puanlarından ve kontrol grubu katılımcılarından anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Araştırmada, deney grubundaki katılımcılarda Anne-Baba Stres Ölçek puanı ve Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçek puanı üzerinde yapılan girişimin anlamlı bir yordayıcı olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Sonuç: Farkındalık Temelli Öz Şefkat Eğitiminin Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinde stresi, psikolojik dayanıklılığı, öz şefkati ve bilinçli farkındalığı artırmada etkili bir uygulama olduğu söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, ebeveyn, farkındalık, hemşirelik, iyi oluş, otizm, öz şefkat, psikolojik dayanıklılık, stres