GELENEKSEL TÜRK HALK MÜZİĞİNDE YÖRELERE ÖZGÜ MÜZİKAL KİMLİK SAPTAMALARI 'EGE BÖLGESİ ÖRNEĞİ'
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ünal İmik
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırma; geleneksel Türk halk müziğinde (GTHM) bölgelerle/yörelerle
özdeşleşmiş olan türkülerdeki çeşitli özelliklerin tespiti/tasnifine odaklanmaktadır.
Araştırmada; Ege Bölgesi örneklem olarak ele alınmış ve bölgedeki usûllü/sözlü
türkülerdeki müzikal özelliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında,
TRT tarafından kayıt altına alınmış -ulaşılabilen- 534 türkü çeşitli açılardan incelenmiştir.
İncelenen türkülerde usûl, makamsal dizi, yöresel icra özelliklerinin belirlenmesinin yanı
sıra illerin halk müziği kültüründeki genel özelliklerden yola çıkarak hem genel olarak
bölgenin müzikal karakteristiklerinin hem de bölgedeki illere/yörelere özgü olan müzikal
karakteristiklerin belirlenmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır.
Araştırma, mevcut durumun belirlenmesine yönelik betimsel bir araştırma
olmakla birlikte, kaynak taraması ve doküman incelemesinin kullanıldığı nitel bir model
içermektedir. Ayrıca türkülerin tasnif-yorumlama bölümlerinde nicel verilerden de
yararlanılmıştır.
Araştırma doğrultusunda; Ege Bölgesi türkülerinde 9/8, 4/4, 9/4’lük usûllerin
çoğunlukta olduğu ve makamsal dizi açısından Hüseyni, Uşşak, Karcığar, Hicaz makam
dizilerinin yaygın olduğu, incelenen yörelerdeki halk müziği kültüründe illere/yörelere
özgü şekillenmiş çeşitli müzikal karakteristiklerin ayrıca bölgedeki illerde GTHM
repertuvarı/nazariyatı için önem arz eden türkü türlerinin var olduğu sonuçlarına
ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan hareketle bölgedeki illere/yörelere özgü olan müzikal
kimliklerin tespitine yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Geleneksel Türk Halk Müziği, Müzikal Kimlik, Makamsal Dizi,
Usûl, Yöresel İcra.