Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. İsmail Seçer & Prof. Dr. Cheryl B. Mcneil
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, otizm tanısı olan ve tipik gelişim gösteren çocuklarda yıkıcı davranış ve uyum problemleri üzerinde etkili olduğu uluslararası olarak ispatlanmış olan Ebeveyn-Çocuk Etkileşim Terapisinin Türk kültürüne uyarlanarak otizm tanısı olan ve tipik gelişim gösteren 2-7 yaş aralığındaki çocuklarda yıkıcı davranış ve uyum problemleri ile ebeveynler üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Araştırma süreci, bir terapi yaklaşımının uyarlanması ve etkililiğinin incelenmesi nedeniyle tek denekli araştırmalara uygun olacak şekilde tasarlanmıştır. Tek denekli çalışmalar kendi içinde farklı modellere sahip olup bu çalışma sürecinde eş zamanlı olmayan çoklu başlama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya 2-7 yaş aralığında olan 3 otizm tanılı çocuk ve 5 ebeveyn (biri anne, diğerleri anne-baba) ile 4 tipik gelişim gösteren çocuk ve 5 ebeveyn (biri anne baba, diğerleri anne) katılım göstermiştir. Bulgular: Araştırma bulguları, ebeveyn-çocuk etkileşim terapisinin otizm tanısı olan ve tipik gelişim gösteren çocukların yıkıcı davranış ve uyum problemleri, okul reddi düzeyleri, anksiyete düzeyleri, duygu düzenleme becerileri noktasında iyileştirici etkisi olduğunu göstermiştir. Ayrıca terapi uygulamasının otizm tanılı çocuğu olan ve tipik gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlerin ebeveynlik stresi ve duygu düzenleme güçlükleri üzerinde etkili olduğu bulunmuştur. Buna ek olarak otizm tanılı çocukların özellikle etkileşime dayalı belirtilerinde azalma, ebeveynlerinin yaşam kalitesi düzeylerinde ve bakım verme yükü algılarında iyileşmeler olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Sosyal geçerlik bulgularının ise nicel bulguları açıklayıcı nitelikte olduğu görülmüştür. Sonuçlar: Yapılan çalışmada PCIT'nin Türk kültüründe otizm tanılı çocuklar ve tipik gelişim gösteren çocukların yıkıcı davranış ve uyum problemleri ile ebeveynleri üzerinde etkili bir terapi yaklaşımı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: ebeveyn-çocuk etkileşim terapisi, otizm spektrum bozukluğu, okul reddi, duygu düzenleme, ebeveynlik stresi, yaşam kalitesi