Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazetecilik Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Aslıhan Zinderen
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
YouTube haberciliğine odaklanan çalışmanın temel amacı YouTube platformunun
habercilik için özellikle teknolojik ve katılım çerçevesinde ana akım medyaya alternatif
olma potansiyelini değerlendirmek, YouTube’un alternatif medya için uygun bir ortam
olup olmadığını sorgulamak, kullanıcılar ve gazetecilerin YouTube ortamındaki
haberciliğe yaklaşımlarını ortaya koymaktır. Çalışmanın amacı doğrultusunda Cüneyt
Özdemir ve Nevşin Mengü YouTube haber kanallarının genel yapısı netnografi analiz
yöntemiyle incelenmiş, 1 Ocak 2021-31 Mayıs 2022 tarihleri arasında en fazla izlenen
videolara gelen kullanıcı yorumları analiz edilmiştir. Netnografik analizin
parametrelerinden biri olan kullanıcı görüşlerine başvurmak için 31 Mayıs 2022 tarihli
canlı yayınlara katılarak kullanıcılara sorular yöneltilmiştir. Bununla birlikte ana akım
medyada çalışan 10 gazeteci ile çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Çalışma sonucunda yeni medyanın sahip olduğu özelliklerin yanı sıra, YouTube’un
beğen, beğenme, paylaş, yorum yap gibi kullanıcı katılımını teşvik eden özelliklerinin
fazla olması ve canlı yayın, kitle kaynak kullanımı, kitle fonlaması, düşük maliyet,
içeriklerin farklılığı ve haber çeşitliliği, teknolojik ve katılım bağlamında bu platformun
ana akım medyaya alternatif bir yayıncılık ortamı oluşturduğunu göstermektedir. Diğer
taraftan YouTube, ticari kaygıları olması ve Google Inc.’in bir yan kuruluşu olması
bağlamında alternatif medyanın kar amacı gütmemesi ve bağımsız olma özelliklerine
uygun bir ortam oluşturmamaktadır. Bununla birlikte marjinallerin ve ötekileştirilenlerin
sesini duyurması, Katıl ve Premium gibi seçeneklerin haricinde içeriklere ücretsiz erişim
sağlanması, ana akım medyada yer almayan konuları ele alabilmesi, destek ve dayanışma
oluşturabilmesi, katılımın gönüllülük esaslı olması ve çok çeşitli izleyici kitlesine sahip
olması bakımından YouTube platformu alternatif medyaya uygundur. Ayrıca çevrimiçi
olarak görüşülen kullanıcılar ve gazeteciler YouTube’u ana akım medyaya bir alternatif
mecra olarak görmekte, ana akımda yer almayan haberleri aktardığını söylemektedir.
Gazetecilere göre bu platformlardaki habercilik pratiklerinde profesyonellik kaygısı
olmalı ve haber yayıncılığı yasalarla denetlenmelidir.
Anahtar Kelimeler: Alternatif medya, Gazetecilik, YouTube, Netnografi