BOZÜYÜK KENT COĞRAFYASI

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Gök, Y.

Tezin Onay Tarihi: 2009

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu çalışmanın amacı Bozüyük kentinde çevre ve insan arasındaki ilişkileri incelemek, yerleşmeyi gelişim süreci içerisinde değerlendirmek ve Bozüyük’ün gelecekteki durumu hakkında bazı ön görülerde bulunmaktır.

Bozüyük, Sakarya Nehri’nin kollarından biri olan Karasu’ya dökülen ve kuzeybatı-güneydoğu istikametinde akan Kocadere’nin açtığı vadi tabanı ile bu vadinin az eğimli kuzey yamaçları ile güneyindeki düzlüklerde kurulan bir kenttir.

Karadeniz Havzasına dâhil olan Bozüyük’ün yıllık ortalama sıcaklık değeri 10.5 ^oC, yıllık yağış miktarı ise 485.4 mm dolaylarında saptanmıştır.

Yüzölçümünün yaklaşık %53’ünün ormanlarla kaplı olduğu Bozüyük’te kireçsiz kahverengi toprakları yoğun olmasına karşın, kentin kurulduğu alanlarda alüvyal topraklar yayılış gösterir.

Kentte ortaya çıkarılan birtakım bulgular, yerleşmenin geçmişinin her ne kadar M.Ö.3000’lere kadar dayandığını gösterse de, bugünkü Bozüyük 16.yüzyıldan sonra oluşmaya başlamış ve Cumhuriyet ile birlikte hız kazanmıştır. Kentin bugünkü konuma gelmesinde, kente 1973’ten sonra yapılan sanayi yatırımların büyük etkisi olmuştur.

Yerleşmenin ilk çekirdeğini Kasım Paşa Camii ve çevresi oluşturmaktadır. 16. yüzyılda oluşmaya başlayan yerleşme özellikle doğuya doğru gelişme göstererek, doğu-batı doğrultusunda kabaca lineer bir görünüm kazanmıştır.

Bozüyük’te 1927-2007 yılları arasında geçen 80 yıllık sürede, yıllık ortalama nüfus artış hızı ‰26,12 oranında gerçekleşmiş ve nüfus sekiz kat artarak, 6734’ten 54 422’ye yükselmiştir. Nüfusun %85.7’si herhangi bir eğitim kurumundan mezun olup, %96’sı okuma-yazma bilmektedir.

Bozüyük, 2005 yılı verilerine göre 15 384 kişi olan ekonomik faal nüfusunun %58.2 (8 947 kişi) gibi önemli bir kısmının sanayi fonksiyonunda çalıştığı bir sanayi kentidir. Kentte hâkim fonksiyonun sanayi olmasında, kentin yakın çevresinde, kil ve kaolen yataklarının bulunması ve buna bağlı olarak gelişen taşa-toprağa dayalı sanayi kollarının artması etkili olmuştur. Sanayi fonksiyonunu, %40’lık (6 177 kişi) oranla hizmetler sektörü takip etmektedir. Önemli karayolu ve demiryolu güzergâhları üzerinde bulunması, Bozüyük’ü ulaşım fonksiyonu açısından da önemli kılmaktadır.

Bozüyük kenti her ne kadar bağlı bulunduğu ilin (Bilecik) bazı ilçelerini etki alanında bulundursa da ulaşımdaki kolaylıklar ve daha büyük pazarlar olması nedeniyle Bursa ve Eskişehir’in etki sahasına girmektedir.