Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Erhan Özden
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Türk mûsıkîsinde nazari ve ameli meseleler üzerine tarih boyunca birçok çalışma yapılmış olup, bu çalışmalar mûsıkî sanatımızın bir ilim dalı olarak incelenmesi noktasında sonraki dönemlere öncülük eden çalışmalardır. Mûsıkî nazariyatı içerisinde, sözlü eserlerin güfte ve beste uyumu diye adlandırabileceğimiz prozodi konusu, mûsıkînin birçok hususunun bahsedildiği edvâr ve mecmualarda pek rastlanılmayan, daha çok günümüzden bir asır öncesine kadar uzanan bir mevzudur. Prozodi kelimesi batı mûsıkîsinden alınan bir terimdir ve sözlü eserlerde güfte ve veznin; makam, usul gibi mûsıkî unsurları ile estetik bağlamda uyumunu inceleyen bir ilimdir. Ülkemizde prozodi ilmi konusunda yirminci yüzyıl başından itibaren yapılmaya başlanan çalışmalar ile Türk mûsıkîsi prozodisi ve besteleme teknikleri konusunda belli kurallar tespit edilmiştir. Türk mûsıkîsinde prozodi ilminin geçmişte nasıl yapıldığı, mûsıkîde hiçbir zaman eskimeyen eserlerin bestelendiği ve klasik dönem olarak adlandırılan zaman diliminde yapılan eserlerde prozodi kurallarının nasıl olduğu gibi problemler üzerine yapılan bu çalışmada, Türk mûsıkîsinin klasik dönem eserleri prozodik olarak tahlil edilmiştir. İncelenen eserler, XVII. ve XIX. yüzyıllar arasında yaşayan bestekârların, Türk mûsıkîsi tarihinde form özellikleri bakımından temel eserler olarak nitelendirilen ve kendinden sonraki dönemlerde de değerini korumayı başarmış eserlerinden örneklem alınarak seçilen eserlerdir. Çalışmaya yöntem olarak tespit edilen inceleme esasları doğrultusunda, seçilen eserlerin prozodik tahlilleri yapılmış ve eserler üzerine çeşitli değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmanın, Türk mûsıkîsi prozodisi alanına katkı sağlama ve sonraki çalışmalara referans olma noktasında önemli rol oynayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Prozodi, Türk Mûsıkîsi, Klasik Dönem, Besteleme.