Çevrimiçi erken okuryazarlık eğitiminin özel gereksinimli çocuklarla çalışan öğretmen ve çocuk çıktıları üzerindeki etkililiği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: İsa Birkan Güldenoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, erken çocukluk döneminde özel gereksinimli/ risk
grubunda olan çocuklara eğitim veren öğretmenlere çevrimiçi sunulan erken
okuryazarlık eğitiminin öğretmen ve çocuk çıktıları üzerinden değerlendirilmesidir.
Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasında çalışmaya dâhil edilen
öğretmenler deney ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrılmış, ardından deney
grubundaki öğretmenlere “Erken Okuryazarlık Eğiticilerin Eğitimi” programı
sunulmuştur. Çalışmanın ikinci aşamasında ise deney grubundaki öğretmenlerin Erken
Okuryazarlık Eğiticilerin Eğitimi Programı’ndan edindikleri bilgiler doğrultusunda
çocukların erken okuryazarlık becerilerini desteklemeleri istenmiştir. Bu doğrultuda
çalışmanın birinci aşamasında öğretmenlere sunulan Erken Okuryazarlık Eğiticilerin
Eğitimi’nin etkililiğinin sınanması, ikinci aşamasında ise öğretmenlerin aldığı bu eğitim
programının çocuklar üzerindeki etkililiğinin sınanması hedeflenmiştir. Verilerin
analizinde öncelikle verilerin normallik varsayımını karşılayıp karşılamadığı incelenmiş
ve verilerin normal dağılım göstermediği sonucuna ulaşılarak analizler nonparametrik
teknikler ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubundaki 200 ve kontrol grubundaki 122
öğretmenin erken okuryazarlık bilgi düzeyleri öntest ve sontest puanları arasında
anlamlı bir fark olup olmadığı Mann Whitney-U Testi ile analiz edilmiş, öntest sıra
ortalamaları arasında farklılık bulunmazken sontestlerde deney grubunun lehine
istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Ardından önce deney grubunda yer
alan öğretmenlerin, daha sonra kontrol grubunda yer alan öğretmenlerin erken
okuryazarlık bilgi düzeyleri öntest ve sontest puanları arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre
kontrol grubunun öntest ve sontest sıra ortalamalarında istatistiksel bir fark
görülmezken deney grubundaki öğretmenlerin öntest ve sontest sıra ortalamalarında
sontest lehine farklılık görülmüştür. Son aşamada ise deney grubunda yer alan
çocukların (n=201) erken okuryazarlık becerileri öntest ve sontest puanları arasında
anlamlı bir farklılık olup olmadığı Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile analiz edilmiştir.
Analizlerden elde edilen bulgulara göre çocukların erken okuryazarlık alt testlerine
yönelik öntest ve sontest sıra ortalamalarında tüm alt testlerde sontestlerdeki puanlarda
anlamlı bir farklılığın olduğu görülmüştür. Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlara
genel olarak bakıldığında, öğretmenlere sunulan erken okuryazarlık eğitiminin onların
erken okuryazarlık bilgi düzeylerini anlamlı biçimde arttırdığı ve bu durumun
çocukların erken okuryazarlık performanslarına da olumlu şekilde yansıdığı
görülmüştür. Çalışmadan elde edilen bu bulgular öğretmenlerin erken okuryazarlık bilgi
düzeyleri ve uygulama yetkinlikleri temelinde alanyazın eşliğinde yorumlanmış, sonuç
ve önerilerle birlikte ayrıntılı biçimde sunulmuştur.