Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İletişim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: İrfan Hıdıroğlu
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Korku sineması, üzerine kurulu olduğu anlatı yapısı, olay örgüsü, karakterleri ile
biçimsel özelikleri noktasında belli temsil göreneklerini içeren kültürel bir alanı ifade
etmektedir. İzleyicinin sinemayla olan ilişkisinde tüm sinematik unsurlarla kurmuş
olduğu bilişsel, duyusal, psikolojik düzeydeki bağ özdeşleşme süreciyle
ilişkilendirilmektedir. Bu bağlamda insanların gerçekte somut karşılığı olan korkularının
korku sinemasında kurgulanmış korkulara denk gelen yönü, birey açısından katarsistik
etkiyle açıklanmaktadır. Korku sinemasın sunduğu korku temsilleri ile gerçek dünyadaki
gerçek korkularından arındırılan insanlara bu süreçte ideolojik yapılar da aktarılmaktadır.
Korku sinemasının insanın gerçek kaygılarından ideolojik olarak uzaklaştırılıp
arındırılarak rahatlamasını sağlaması çalışmanın temel varsayımını ortaya koymaktadır.
Korku sinemasında tehlikenin kaynağı olarak korku karakterlerine odaklanılan bu
çalışmada ben-öteki ikiliğinin psikanaliz yaklaşımlardan hareketle neye karşılık geldiği,
özdeşleşmenin nasıl sağlandığı ve ideolojik aktarımların neler olduğu analiz edilmiştir.
Yöntem olarak niteliksel içerik analizi, söylem analizi, psikanalitik kuram ve ideoloji
kuramının birlikte kullanıldığı çalışma, farklı metotlarla elde edilen farklı bulguların bir
araya toplanarak yorumlanması bakımından anlamlıdır. Çalışmada popüler Hollywood
korku sineması evren olarak kabul edilmiş olup, evreni temsil etmesi bakımından on
farklı korku filmi amaçlı örneklem tekniğiyle oluşturulmuştur. Hayalet, frankeştayn,
vampir, şeytan, cansız nesne, kurt adam, zombi, mutant, oyuncak bebek korku
karakterleri olarak kategorize edilmiştir. Oluşturulan bu kategoriler eşliğinde seçilen
filmler izlenerek değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda korku
karakterlerinin ben-öteki çatışması psikanaliz açıdan yorumlanırken, bu çatışma temelli
temsillerin kurulu olduğu söylemlerden ideolojik çıkarımlar yapılmıştır. Her bir filmin
önce psikanalitikte karşılıkları daha sonra ideolojik karşılıkları ortaya koyulup
değerlendirilirken kodlanmış ve maskelenmiş anlatılar da çözümlenerek yorumlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Korku sineması, katarsis, ben-öteki ikiliği, ideoloji, söylem