ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN KİŞİLİK TİPLERİNE GÖRE DİJİTAL BAĞIMLILIK VE BİLİNÇLİ FARKINDALIK DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Aşkale Meslek Yüksekokulu, Büro Hizmetleri ve Sekreterlik, Türkiye

Tez Danışmanı: Fatma Geçikli

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Dijital teknoloji; toplumsal alanda iletişimi sağlamaya, insan hayatını kolaylaştırmaya, zamandan tasarruf etmeye ve keyifli vakit geçirmeye yardımcı olmaktadır. Dijital çağda bilgi almak, bilgiye ulaşmak her zamankinden daha kolay hale gelmekte ve dijital araçlarla dünya üzerinde mesafeler ortadan kalkmaktadır. Dijital teknoloji toplumsal yaşamda insan hayatını kolaylaştırmakta bununla beraber insanların bilinçsizce ve aşırı kullanımı çözülmesi zor olan yeni sorunlara neden olmaktadır. Dijital bağımlılık olarak ortaya çıkan bu durum hem bireysel hem de toplumsal hatta küresel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Dijital araçların bilinçsizce kullanımı bireylerin eğitim ve meslek hayatını, özel hayatını olumsuz yönde etkilemektedir. Literatürde internet bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, dijital oyun bağımlılığı gibi birçok alt başlıkta incelenen davranışsal bağımlılık çeşitleri bu çalışmada dijital bağımlılık olarak isimlendirilmiş ve incelenmiştir.

Bu çalışmada üniversite öğrencilerinin kişilik tiplerinin ve bilinçli farkındalık düzeylerinin, dijital bağımlılık düzeyleriyle olan ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında anket tekniği ile katılıcılara kapalı uçlu sorular sorulmuştur. 1.664 üniversite öğrencisine, Google Form aracılığıyla ulaşılmış ve bulgular gerekli analizlere tabi tutulmuştur. Kişilik ve bilinçli farkındalığın dijital bağımlılıkla olan ilişkisini belirlemek için bir kişisel bilgi formu ile üç ölçek kullanılmış ve araştırmada birçok değişkenin kişilik, bilinçli farkındalık ve dijital bağımlılıkla ilişkisi incelenmiş; bilinçli farkındalık seviyesinin orta düzeyde, dijital bağımlılık seviyesinin bazı alt boyutlarda orta bazılarında düşük ve bazılarında yüksek olduğu saptanmıştır. Aynı zamanda, hem kişilik hem de bilinçli farkındalığın dijital bağımlılığı güçlü bir şekilde yordadığı saptanarak belirli kişilik tiplerinin ve bilinçli farkındalık düzeyinin üniversite öğrencilerinde dijital bağımlılığını azaltıcı ve bu olumsuzluğa karşı koruyucu bir işleve sahip olduğu belirtilmiştir.