MEZO-SÜBSTİTÜE TRİPİRAN BİLEŞİKLERİNİN PORFİRİN KİMYASINDA UYGULAMALARI


Arş. Gör. Nurdan Şevval BİLECEN

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Barış Temelli

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Biyolojik süreçlerde önemli rol oynayan porfirin bileşikleri yapay fotosentez, boya duyarlı güneş pilleri, katalizör ve sensör uygulamaları, fotodinamik terapi gibi pek çok uygulama alanına ilham kaynağı olmuştur. Son yıllarda porfirin kimyasındaki bu uygulamalar incelendiğinde porfirinlere göre üstün özellikler barındıran porfirin türevlerinin ağırlık kazandığı görülmektedir.

Tez çalışması kapsamında gerçekleştirilen çalışmaların ilk aşamasını porfirin ve türevlerinin sentezinde yapı taşı olarak kullanılan mezo-sübstitüe tripiran bileşiklerinin sentezi ve karakterizasyonu oluşturmaktadır. İkinci aşamada elde edilen mezo-sübstitüe tripiran bileşiklerinin formillenmesiyle mono-formil tripiran bileşikleri sentezlenerek yapıları aydınlatılmıştır. Çalışmanın son kısmını formil grubu içeren tripiranların kullanılmasıyla A3-tipi porfirin bileşiklerinin sentezlenmesi ve bu bileşiklerin yapılarının karakterizasyonu oluşturmaktadır.

Tez kapsamında mezo-sübstitüe mono-formil tripiran bileşiklerinin sentezi ilk defa gerçekleştirilmiştir. Bu bileşiklerin yapılarının aydınlatılarak tepkimelerinin incelenmesiyle geniş kullanım alanlarına sahip porfirin bileşiklerinin elde edilmesindeki bilimsel bilgi birikimine katkı sunulmuştur.