Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Esra Işık Çatak
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmada, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen bireylerin baş etme becerileri ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 18 yaş ve üzeri 444 katılımcı oluşturmuştur. Araştırma amaçları doğrultusunda katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21), Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12) ve Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Formu (BÇSÖ-KF) uygulanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t testi, tek yönlü ANOVA testi, Pearson korelasyon analizi, hiyerarşik regresyon analizi ve aracı değişken analizi gerçekleştirilmiştir. Bulgularda, işlevsel olmayan baş etme becerileri, depresyon, anksiyete, stres ve belirsizliğe tahammülsüzlük ile anlamlı pozitif yönde ilişki gösterirken; problem odaklı ve duygu odaklı baş etme becerileri bu değişkenlerle anlamlı bir ilişki göstermemiştir. Regresyon analizinde cinsiyet, göç durumu, mal kaybı ve yakın kaybı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve işlevsel olmayan baş etme becerilerinin psikolojik belirti düzeyini anlamlı şekilde yordadığı görülmüştür. Son olarak, baş etme becerileri ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır. Ülkemizde meydana gelen depremler, ciddi yıkımlara ve can kayıplarına yol açarak bireylerin baş etme becerileri ile depremin psikolojik etkilerinin kapsamlı biçimde incelenmesine olan ihtiyacı artırmıştır. Bu bağlamda, özellikle deprem gibi belirsizliğin yüksek olduğu durumlarda, söz konusu değişkenler arasındaki ilişkilerin araştırılmasının alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Klinik bağlamda ise, bu değişkenlerin dikkate alınmasının değerlendirme ve psikoterapi süreçlerine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.