Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Adem Aksoy
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
DOKTORA TEZİ
SÜT SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİNDE BUZAĞI
KAYIPLARI ve ÜLKE EKONOMİSİ ÜZERİNE ETKİLERİ
Ümit AVCIOĞLU
Danışman: Prof. Dr. Adem AKSOY
Amaç: Bu çalışma ile Türkiye’de doğurma
kabiliyetine sahip iki yaş ve üstü dişi sığırlardan hangi nedenle olursa olsun
buzağı alınamaması, buzağı kaybı olarak değerlendirilmiştir. Buzağı kayıpları;
doğum öncesi, doğum esnası, doğum sonrası ve toplam kayıplar şeklinde
sınıflandırılarak hangi faktörlerin daha etkili olduğu ve buna bağlı ekonomik kaybın
boyutunun ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma materyalini Türkiye’nin
yedi coğrafik bölgesinde en fazla büyükbaş hayvan sayısına sahip, Balıkesir,
İzmir, Konya, Adana, Diyarbakır, Samsun ve Erzurum illerinde süt sığırcılığı
yapan işletmelerle yüz yüze yapılan anketler oluşturmuştur. Kayıplar beş
aşamada tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunlar; gebe kalamayan hayvanlar, gebe
kalıp düşük yapan hayvanlar, doğum esnasında meydana gelen kayıplar, 0-6 ay
içerisinde meydana gelen buzağı kayıpları ve toplam kayıplar olarak kategorilere
ayrılmıştır. Buzağı kayıpları ile işletmecinin ve işletmenin sosyo-demografik özellikleri
arasındaki istatistiksel ilişki kesirli probit regresyon modeli kullanılarak belirlenmiştir.
Araştırmada popülasyondaki farklı kapasitelere sahip işletmelerin yeterince
temsil edilmesini sağlamak amacıyla tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır.
Bulgular: Bu çalışmada iki yaş ve üzeri
doğurma kabiliyetine sahip dişi sığırlardan, hangi nedenle olursa olsun buzağı
alınamaması durumu kayıp olarak değerlendirilmiştir. Gebe kalamama kaynaklı buzağı kayıpları %9,60 ile ilk sırada yer
alırken, 0-6 ay arası hastalık vb. nedenlerle ölüm vakası kaynaklı kayıplar
%6,69 ile ikinci sırada, atık (düşük) kaynaklı kayıplar %3,65 ile üçünü sırada,
doğum esnasındaki kayıplar ise %0,97 ile son sırda yer almıştır. Tüm
faktörlerin toplam etkisi neticesinde hesaplanan toplam buzağı kayıp oranı ise
%20,91 olarak tespit edilmiştir.
Sonuç: Türkiye’de 2021 TÜİK verilerine
göre, doğurma kabiliyetine sahip iki yaş ve üzeri dişi sığır varlığının
7.789.911 baş olduğu görülmektedir. Bu çalışma ile ülke genelinde toplam buzağı
kayıp oranının %20,91 olduğu tahmin edilmiştir. Bu orana göre yapılan hesaplama
ile yaklaşık yılda 1.628.870 baş buzağının belirtilen nedenlerden dolayı
kaybedildiği ve buna bağlı yıllık ekonomik kaybın yaklaşık 65.154.800.000 TL
(2.326.957.143 US$) olduğu söylenebilir (1 US$=28 TL).
Anahtar Kelimeler: Buzağı Kaybı,
Türkiye, Ekonomik Kayıp
Aralık 2023, 94 sayfa