Fiziksel özellikleri bağlamında Hz. Ali ve Arap toplumundaki yeri

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. M. Hanefi Palabıyık

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, döneminde pek çok yönüyle temayüz etmiş, vefatından sonra Şiî düşünce tarafından imâmetin ilk halkası olarak kabul edilmiş ve bu bağlamda tüm yönleriyle idealize edilmeye çalışılmış olan Hz. Ali’nin, fiziksel özellikleri çeşitli yönleriyle ele alınmıştır.

Tezimizde, Hz. Ali’nin yaşamış olduğu toplumun beğeni algısının ortaya konulması ve bu algıdan hareketle fiziksel özellikleri itibariyle bir Hz. Ali okuması yapılabilmesi adına, ilk olarak Arap toplumunun ideal erkek imgesi üzerinde durulmuştur. Daha sonra ise Sünnî ve Şiî kaynaklar çerçevesinde Hz. Ali’nin fiziksel özellikleri ele alınmış, ihtilaflı olan vasıfları ve konuyla ilgili farklı yorum getiren Şiî müellif ve araştırmacılar ayrı bölümde değerlendirilmiştir. Son olarak yaşamış olduğu toplumun beğenisinde fizyololojik açıdan Hz. Ali’nin konumu belirlenmeye çalışılmıştır.

Değerlendirmelerimiz neticesinde Şiî ve Sünnî kaynaklarda, Hz. Ali’nin fiziksel özellikleri ile ilgili ortak rivayetlerin aktarıldığı tespit edilmiştir. Bu kaynakların bazılarında ise batınî yorum ve yaklaşımlarla farklı bir Hz. Ali tasviri sunma çabasının olduğu görülmüştür. Buna ilaveten, ilmi, cesareti, savaşçılığı vb. gibi pek çok yönüyle, yaşamış olduğu toplumda ön plana çıkan Hz. Ali’nin, bazı bedenî vasıfları itibariyle beğenilmediği kanaatine varılmıştır. Bu durum, doğrudan doğruya Hz. Ali’yi merkeze alan rivayetlerle de açık bir şekilde ortaya konulmaya çalışılmıştır.