Uydu ve Yer Ölçümleri ile Elde Edilen Verilerin Analizi ve Jeofizik Yorumlamaları

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Dokuz Eylül Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeofizik Mühendisliği, Türkiye

Tez Danışmanı: Oya Pamukçu

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Bu çalışma kapsamında Batı Anadolu, Ege Denizi ve Doğu Akdeniz’i içine alan ve daha sonra doğu Avrupa’dan Hazar Denizi’nin doğusuna kadar olan kısımda uydu gravite model verileri kullanılarak matematiksel yaklaşımlar ile uygulamalar yapılmıştır. Çalışmadaki temel amaçlardan ilki uydu gravite verisi kullanarak çalışma alanının kabuk yapısı hakkında bilgi edinmek ve ikincisi ise büyük ölçekli yapısal elemanların yatay ve düşey yöndeki devamlılığı ve fiziksel özellikleri ile ilgili bilgileri elde etmektir.
Bu çalışma kapsamında ilk olarak uydu gravite modellerinden elde edilen küresel serbest hava gravite anomalileri ile yersel serbest hava gravite anomalileri karşılaştırılmıştır. Bu sayede yer verisi ile uydu modellerinden elde edilen anomaliler arasındaki en iyi uyumu sunan GOCE modeli, DIR-R4 modeli olarak belirlenmiştir. Sonrasında GOCE modeli ile GRACE uydusundan türetilmiş EGM2008 modeli belli seviyelerde birleştirilerek çalışma alanı için gerekli olan anomaliler hesaplanmıştır.
Bu tez çalışmasının ikinci aşamasında Batı Anadolu ve Ege Bölgesi’ne ait yapısal zonları (başlıca süreksizlikleri) belirleyebilmek amacıyla bölgenin gravite bozukluk (gravite disturbance) verisi kullanılmıştır. Bu bölge, Batı Anadolu Genişleme Bölgesi içerisinde kalan D-B yönlü birçok fay zonunu ve Hellenik Dalma Batma zonu gibi önemli tektonik elemanları içermektedir. Bu çalışma kapsamında, bölgede son zamanlarda büyük depremler gözlenen fayların olduğu zonlardan kesitler alarak süreksizliklerin derinlikleri konusunda gravite bozukluk verisinin denemesi yapılmıştır. Bunlara ek olarak tilt açısı, teta haritası, analitik sinyal ve toplam yatay türev gibi sınır analizi operatörleri de sonuçları karşılaştırmak amacıyla kullanılmıştır.
Tez kapsamında ayrıca Dokuz Eylül Üniversitesi’nin Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP No 2018.KB.FEN.013) desteği ile belirtilen yöntemler Avrupa’yı da içine alacak şekilde çok geniş bir alanda uygulanmıştır.