Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi, Türkiye
Tez Danışmanı: Gül Geyik
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Peygamberlerin yaşam öykülerinin anlatıldığı kitaplar olarak bilinen kısas'ı enbiya yazmaları 7. yüzyıldan itibaren yazılmaya başlanmış kitaplardır. İçerisinde peygamberlerin yaşam öyküsünün dışında, evrenin yaratılışı, mesleklerin ortaya çıkışı, helak edilmiş kavimlerin hikâyelerini de konu edinen bu eserler, minyatür sanatıyla birer sanat eseri haline gelmiştir. Kur'an anlatımı ve İsrailiyat adı verilen kaynaklar ile genişletilerek yazılan bu eserler, sanatçı veya yazma eseri sipariş eden kişinin isteğine göre resimlenmiş kitaplardır. Tez çalışmasının konusunu oluşturan yazma eser 1580 yılında İran'ın Kazvin şehrinde neşredilmiş bir kısas'ı enbiya örneğidir. Salebinin yazmış olduğu Arais'ül Mecalis adlı eserinin Farsça bir çevirisi olan kitap, 1958 yılında Kahire'den satın alma yöntemiyle New York Halk Kütüphanesi Spencer Koleksiyonuna kazandırılmıştır. İçerisinde ikisi çift sayfa olmak üzere toplamda 27 minyatür bulunan yazma eserin minyatürlerinin kim tarafından tasvir edildiği konusunda bir bilgi yoktur. Tez çalışmasının giriş bölümünde ilk olarak anlatımın daha sağlam bir temel üzerine oturabilmesi için, peygamberlik, kıssa, mucize kavramlarına değinilmiş, kısas'ı enbiya yazmalarının gelişim süreci anlatılmış, en son olarak yazma eserin yapılmış olduğu dönem ve sanat okulları kısaca anlatılmaya çalışılmıştır. Tezin ikinci bölümü olan katalog çalışmasında yazma eser içerisinde bulunan 27 minyatürün konu açısından hangi kutsal kitaba ait olduğu sonrasında ise konu, kompozisyon, figür, tema, doğa unsurları ve renk gibi olgular açısından incelenmiş ve her minyatür aynı dönemde Kazvin'de yapılmış farklı örnekleri ile karşılaştırılmıştır. Tez çalışmasının son bölümü olan Değerlendirme ve Sonuç bölümünde ise katalog adı altında incelenen minyatürlerin genel bir dönem değerlendirmesi yapılmış ve sahnelerin hangi kaynaklar temel alınarak yazıldıkları tablo şeklinde aktarılmıştır.