Yaşantısal Kaçınma ve Psikolojik Uyumsuzluk ile Sporcu Tükenmişliği Arasındaki İlişkide Psikolojik Sağlamlığın Aracı Rolünün Karma Yöntemle İncelenmesi


Dr. Öğr. Üyesi Emirhan KAN

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Beden Eğitimi Ve Spor Öğretmenliği, Türkiye

Tez Danışmanı: Erdoğan Tozoğlu

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Amaç: Bu araştırmada, Yaşantısal Kaçınma (YK) ve Psikolojik Uyumsuzluk (PU) ile SporcuTükenmişliği (ST) arasındaki ilişkide Psikolojik Sağlamlığın (PS) aracılık rolünü belirlemek vebu süreçte dolaylı etkilerin gücünü ortaya koymak amaçlanmıştır.Yöntem: Araştırma karma yöntem yaklaşımıyla gerçekleştirilmiştir. Nicel boyutta, SPSS vePROCESS makrosu kullanılarak yapılandırılmış eşitlik modellemesi (YEM) ile veri analiziyapılmıştır. Nitel boyutta ise yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilen veriler içerikanalizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma örneklemini Türkiye'deki üniversite öğrencisiolan lisanslı sporcular oluşturmuş, nicel boyut için 851, nitel boyut için ise 22 katılımcıdan veritoplanmıştır.Bulgular: Nicel verilerin analizi neticesinde YK’nın ST üzerindeki doğrudan etkisi anlamlıbulunmuş, bu ilişkiye PS aracılık etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Nitel verilerin analizineticesinde ise YK-ST ilişkisinde anlamlı ilişkiye bulunmuş, PS’nin bu ilişkiye aracılık ettiği sonucuna ulaşılmıştır. PU ile ST arasındaki ilişkide ise nicel verilerin analizi sonucundaanlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. PU-ST arasındaki ilişkiye PS’nin aracılık ettiği görülmüştür. Nitel verilerde ise bu ilişkiyi destekleyecek şekilde paralel bulgulara ulaşılmıştır.Sonuç: YK'nın ST üzerindeki doğrudan etkisinin nicel verilerle anlamlı olduğunu, ancak PS'ninbu ilişkide aracılık etmediğini ortaya koymaktadır. Nitel veriler ise benzer bir şekilde YK ve ST arasındaki ilişkiye işaret etmiş, ancak PS'nin aracılık etkisini doğrulamıştır. PU ve STarasındaki ilişkide ise hem nicel hem de nitel veriler, anlamlı bir ilişki olduğunu ve PS'nin builişkiye aracılık ettiğini göstermektedir. Genel olarak, çalışmanın bulguları, YK'nın ST üzerindeki etkisinin doğrudan, PU ve ST arasındaki ilişkinin ise PS aracılığıyla şekillendiğiniortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, konuya dair literatüre önemli katkılar sağlamış ve PS'ninrolünün daha derinlemesine incelenmesi gerektiğini işaret etmektedir.