Yapay zekâ destekli, iş birlikçi dijital çok modlu yazmanın, ikinci dilde yazma performansı ve öz yeterliğine etkisinin incelenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Yabancı Diller Yüksekokulu, Yabancı Diller Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Oktay Yağız
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, üretken yapay zekâ (GenAI) destekli iş birliğine dayalı dijital çok modlu yazma (CDMC) sürecinin İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen (EFL) öğrencilerin dil performansı, ikinci dil (L2) yazma becerilerinin gelişimi ve yazma öz yeterlikleri üzerindeki etkisini incelemektir.
Yöntem: Araştırma, tamamen bütünleştirilmiş karma yöntem yaklaşımıyla açıklayıcı sıralı desene göre tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye’de bir devlet üniversitesinin İngilizce Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören 69 birinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Deney grubunda GenAI destekli CDMC etkinlikleri uygulanırken, kontrol grubunda geleneksel tek modlu yazma öğretimi sürdürülmüştür. Veri toplama araçları olarak süreli yazma görevleri, L2 yazma öz yeterlik ölçeği, dijital çok modlu öğrenci ürünleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Nicel veriler çeşitli istatistiksel analizlerle, nitel veriler tümden gelimci tematik analizle çözümlenip bütünleştirilip meta-çıkarımlar elde edilmiştir.
Bulgular: Nicel sonuçlar, müdahalenin metin uzunluğu, bazı sözdizimsel karmaşıklık göstergeleri ve doğruluk boyutları ile yazma gelişimi ve L2 yazma öz yeterliği açısından olumlu etkiler yarattığını göstermiştir. Nitel bulgular, öğrencilerin uygulamayı eğlenceli, motive edici, ilginç ve yenilikçi bulduklarını; iş birliği, akran desteği ve çok modlu üretim süreçlerinin yazma deneyimlerini olumlu etkilediğini göstermiştir. Öğrenciler zaman bazı süreç temelli zorluklar da bildirmiştir. Her iki veri kaynağının birleştirilmesi sonucunda doğrulanmış, genişletilmiş ve uyumsuz sonuçlar ortaya çıkmıştır.
Sonuçlar: Araştırma sonucunda GenAI destekli CDMC yaklaşımının EFL öğrencilerinin dilsel performans, yazma gelişimi ve L2 yazma öz yeterliği üzerinde pedagojik olarak anlamlı katkılar sağladığı ve bu bulguları nitel verilerin de açıkladığı ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: üretken yapay zekâ, iş birlikli dijital çok modlu yazma, dilsel performans, yazma gelişimi, yazma öz yeterliği, yabancı dil olarak İngilizce