Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Zootekni, Türkiye
Tez Danışmanı: Bahri Bayram
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Amaç: Bu çalışmada, rasyona
Spirulina platensis ilavesinin Siyah Alaca ırkı buzağılarda ishal,
bağışıklık, yemden yararlanma, büyüme, gelişme ve sağlık parametreleri üzerine etkilerinin
ortaya konulması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmanın hayvan
materyalini Atatürk Üniversitesi Gıda Hayvancılık Uygulama ve Araştırma Merkezi
Sığırcılık Biriminde yenidoğan Siyah Alaca ırkı buzağılar oluşturmuştur. Alt gruplarda
7 baş erkek ve 7 baş dişi buzağı olacak şekilde kontrol ve muamele gruplarında
toplam 28 baş buzağı denemeye dâhil edilmiştir. Araştırma buzağıların doğumu
ile başlamış ve 120 gün sürdürülmüştür. Buzağılar doğumun ardından ilk 75 gün
boyunca, günlük 5 L/baş tam yağlı çiğ sütle beslenmiştir. Buzağılar 75 günlük
yaşta sütten kesilmişlerdir. Buzağılar ilk 75 gün süt ve buzağı başlangıç yemi ile
beslenmiştir. Buzağılar sütten kesim sonrası (75-120. gün) buzağı büyütme yemi
ile kuru çayır otu ile beslenmişlerdir. Buzağılara deneme süresi boyunca (4-120
gün) günlük buzağı kg canlı ağırlık başına 0,1 g Spirulina platensis verilmiştir. Buzağıların canlı
ağırlık, vücut ölçüleri, yem tüketimi, dışkı kıvam puanlaması ve kan alımı
işlemleri yürütülmüş ve hematolojik, immünoglobulin, oksidatif stres ve gen
ekspresyon analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Buzağılara 0,1 g/kg buzağı canlı ağırlık (CA)
dozunda Spirulina
platensis verilmesi ile tespit
edilen bazı dönemlerde canlı ağırlık artışı ve bazı vücut ölçüleri üzerinde
önemli derecede (p<0,05) artış sağlamıştır. Deneme süresince Spirulina platensis buzağılarda yemden yararlanma oranı üzerine iyileşme sağlamış,
ancak bu iyileşme istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Spirulina platensis verilen buzağılarda ishal durumlarını önemli
ölçüde azalarak, deneme süresi boyunca dışkı kıvam skorlarında çok önemli
derecede (p<0,01) iyileşme gözlemlenmiştir. Spirulina platensis’in buzağılarda serum immünoglobulin seviyesinin artışı üzerine etkisi olumlu
olmuş, ancak miktarları önemsiz bulunmuştur. Aynı zamanda Spirulina platensis, bazı hematolojik parametreler ve interlökin
gen ekspresyonu seviyeleri üzerinde önemli derecede (p<0,05) pozitif yönde etki
oluşturmuştur. 60 günlük yaşta Spirulina platensis tüketen buzağılarda,
serum eozinofil değerinde önemli seviyede (p<0,05) artış olduğu gözlemlenmiştir.
Spirulina
platensis uygulamasının 60 ve 90 günlük yaş
dönemindeki buzağılarda, inflamatuar tetikleyici sitokinler (IL-1β ve IL-6)
üzerinde önemli ölçüde (p<0,05) pozitif yönde katkı sağlamıştır.
Sonuç: Çalışma
sonuçları, Spirulina platensis’in, Siyah Alaca ırkı buzağılarda
bağışıklığı güçlendirmede ve hastalıklara karşı vücut direncinin artırılmasında
etkin bir şekilde kullanılabileceğini göstermiştir. Spirulina platensis’in üstün besleme özellikleri ile buzağı
kayıpların önüne geçilmesinde antibiyotiklere alternatif doğal bir ürün olarak
kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Spirulina
platensis’in etkilerinin ortaya daha net konulabilmesi için, farklı
seviyelerinin incelendiği yeni çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Spirulina platensis, buzağı, bağışıklık,
büyüme performansı, oksidatif stres, gen ekspresyonu