Medeni Usul Hukuku Bakımından Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Özel Hukuk Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Nedim Meriç

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması Kurumu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “vesayet” başlıklı üçüncü kısmının, “vesayet düzeni” başlıklı birinci bölümünde, “Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması” başlıklı altıncı ayrımında, düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu m. 432-437 arasında düzenlenen Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması (KAÖK) hükümleri toplum için tehlike oluşturan ergin bir kişinin akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık veya serserilik sebeplerinden biriyle kişisel korunmasının başka türlü sağlanamaması durumunda mahkeme kararıyla elverişli bir kurumda alıkonulabilmesi-yerleştirilebilmesine ilişkin düzenlemeleri içerir. Kanun’un söz konusu maddeleri TMK mehaz kanunu olan İsviçre Medeni Kanunu’nun (ZGB) mülga 397a vd. maddelerinden alınmıştır. Koruma amaçlı özgürlük kısıtlaması sadece Türk Hukuk sisteminde değil, Kara Avrupası Hukuk sistemine dahil pek çok ülkede ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Kara Avrupası Hukuk sistemindeki ülkelerin yanında İngiltere, Galler gibi Anglosakson Hukuk sistemine dahil ülkelerde de konuya ilişkin düzenlemeler mevcuttur. Uluslararası hukukta yer alan pek çok temel mevzuatla da düzenleme altına alınan kurum, kişinin temel hak ve hürriyetlerine ilişkin sınırlamalar getirmekte ve usul hukuku bakımından özel düzenlemeler de ihtiva etmektedir.

Bir çekişmesiz yargı işi olan Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması talebine ilişkin özel usul kuralları Medeni Kanun’da (bkz. TMK m. 436-437) yer almaktadır. Bunun dışındaki usul kuralları içinse Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na başvurulacaktır (TMK m. 436/1). Kuruma ilişkin Türk hukukunda yer alan usul hukukuna ilişkin düzenlemeler dışında, Alman ve İsviçre hukukunda yer alan düzenlemelere de tez içerisinde yeri geldikçe değinilmiştir.