Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi (İngilizce), Temel Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Meltem Tuncer
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Kayabekir M., El Sıkma Kuvveti ve Çiğneme Reseptörleri Arasındaki İlişki,
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fizyoloji Uzmanlık Tezi, Ankara, 2009.
Ağır bir yükü taşımak gibi güç gerektiren pek çok durumda dişlerimizi sıkarız.
Sınırlı sayıda olmasına karşın son zamanlarda yapılan çalışmalar ağızdaki motor
işlevlerin vücudun diğer bölümlerindeki motor işlevlerle olası korelasyonuna dikkat
çekmektedir. İstemli diş sıkmanın kas reflekslerinin gücünü artırdığı gösterilmiş,
reflekslerin güçlenmesinin duruşun daha dengeli olmasına katkıda bulunabileceği
öne sürülmüştür. Bu çalışmanın amacı, az sayıdaki çalışmada gösterilmiş olan istemli
diş sıkmaya cevap olarak, kas kuvvetindeki olası artışın meydana geliş nedenlerinin
sorgulanması ve çiğnemenin kontrolünde merkezi rol oynayan periferik reseptörlerle
bağlantısının ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaçla deneklerin (erkek) yaşlarına ve total
protezli olup olmamalarına göre üç grup oluşturuldu: (I) 20-33 yaş, sağlıklı (n=9),
(II) 50-59 yaş, sağlıklı (n=9) ve (III) 53-62 yaş total proteze sahip (n=9). Deneklere
diş sıkma - el sıkma komutları verildi ve verilen komutlara göre beş deney koşulu
oluşturuldu: (1) El dinamometresini tüm kuvvetiyle sıkma (65-75 sn); (2) el sıkma
işleminden önce diş sıkma (10 sn) ve sonra dişlerini sıkmayı bırakıp el sıkma (65-75
sn); (3) el sıkma işleminden önce diş sıkma (10 sn) ve sonra dişlerini sıkmaya devam
ederek el sıkma (65-75 sn); (4) ve (5) 2. ve 3. deney koşullarının ağız koruyucu
kullanılarak tekrarlanması. Total protezli grup ile periyodontal reseptörlerin olası
etkisi, ağız koruyucu kullanılan deney koşulları aracılığıyla da temporomandibular
eklem reseptörlerinin olası etkisi karşılaştırılarak değerlendirildi. Elde edilen
sonuçlara göre, üçüncü grupta, periyodontal mekanoreseptörlerden yoksun
deneklerde, maksimum el sıkma kuvvetine ait değerler anlamlı olarak düşük
(Kruskal-Wallis testi, P < 0,05), maksimum el sıkma kuvvetinin %50’sine düşme
zamanı (saniye) ise diş sıkma komutu verildiği deney koşullarında anlamlı olarak
yüksek (Friedman testi, P < 0,05) bulundu.
Anahtar kelimeler: el dinamometresi; periyodontal mekanoreseptörler; diş sıkma;
total protez; ağız koruyucu.
Destekleyen Kurumlar: H. Ü. Bilimsel Araştırmalar Birimi (09 D01 101 002).