Buğday İleri Mutant Hatlarının Tarımsal Özelliklerinin Erzurum Kuru Tarım Şartlarında Değerlendirilmesi

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri, Türkiye

Tez Danışmanı: Kamil Haliloğlu

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Buğday genotiplerinin kuraklığa dayanıklılık yönünden iyileştirilmesi, kurak koşullarda verim artışı sağlayabilme ve ıslah programlarında ebeveyn olarak kullanılabilecek genotiplerin seçilmesi açısından önemlidir. Bu araştırma, Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma ve Yayım Merkezi Müdürlüğüne ait 4 numaralı deneme alanında yürütülmüştür. Araştırmada mutagen uygulaması sonucu elde edilen 37 EMS ve 39 NaN3 ileri buğday mutant aday hattı kullanılmış; verim ve kuraklık parametreleri yarı kurak koşullara dayanıklılık açısından değerlendirilmiştir. İncelenen seleksiyon ölçütleri yönünden mutant aday hatlar arasında önemli farklar olduğu tespit edilmiştir. Vejetatif dönem mutant hatlarda (MH) 15,7 ile 21,8 gün; tane dolum süresi 26,3 ile 31,7 gün; bitki boyu 81,0 ile 107,6 cm; metrekaredeki başak sayısı 104,3 ile 1358,7 adet; başaktaki tane sayısı 4,8 ile 28,8 adet; bin tane ağırlığı 32,5 ile 42,3 g; biyolojik verim 198,4 ile 2887,5 kg/da; tane verimi 22,7 ile 670,6 kg/da; hasat indeksi %8,9 ile 31,2; kanopi sıcaklık farkı 8,40 ile 14,48°C; yaprak klorofil içeriği 33,8 ile 52,4 birim; F0 134,0 ile 418,7; Fm 144,0-1203,0; Fv 256,4 ile 1549,0; Fv/Fm ise 0,2594 ile 0,7820 arasında değişim göstermiştir. Tane verimleri yanında m2'deki başak sayısı da yüksek olan EMS uygulanmış MH arasında E21 hattı ve NaN3 uygulanmış MH arasında ise N149 hattı yarı kurak koşullara dayanıklılık açısından ıslah programlarında ebeveyn olarak kullanılabilir.