Azerbaycan edebiyatında tiyatro

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Üniversitesi, Dil Ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Çağdaş Türk Lehçeleri Ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Erdoğan Uygur

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Çalışmamızda, tiyatronun Azerbaycan edebiyatındaki gelişimi ve eserlerden

hareketle toplumsal yapının bu sanatla ilişkisini incelemeye çalıştık.

Azerbaycan tiyatrosunun ortaya çıkış ve gelişim evreleri, gelişimine öncülük eden

yazarların eserleri, tiyatro eserlerinin muhtevası ve tercüme eserlerin sahnelenmesi

hakkında bilgiler sunulan Azerbaycan Edebiyatında Tiyatro adlı çalışmamız; Önsöz,

Giriş, Sonuç ve Bibliyograyfa bölümlerinden ayrı olarak üç bölümden oluşmaktadır.

Birinci bölümde, Azerbaycan tiyatrosunun tarihî dönemleri hakkında genel

bilgiler verilerek beş dönemde incelediğimiz Azerbaycan tiyatrosunun gelişim sürecinde,

edebiyat ve basının etkisine değinilmiştir.

Tezimizin ikinci bölümünde, Mirza Fetali Ahundzade, Necef Bey Vezirov,

Abdürrahim Bey Hakverdiyev, Celil Memmedguluzade, Hüseyin Cavid, Üzeyir

Hacıbeyov, Cafer Cabbarlı ve İlyas Efendiyev gibi Azerbaycan tiyatrosunun öncü

isimlerinin tiyatro oyunlarındaki muhteva özellikleri tespit edilmiştir. Bu bağlamda

çalışmamızın ağırlık noktasını oluşturan bu eserler, muhtevalarına göre toplumsal, tarihî,

dinî, felsefi ve siyasi piyesler olarak sınıflandırılmış; konu ve temaları bakımından ele

alınmış, eğitim, kadın, din, dil ve üslup özellikleri açısından incelenmişlerdir.

Çalışmamızın üçüncü bölümü, yabancı eserlerin Azerbaycan Türkçesine tercüme

edilmesi ve sahnelenmesi üzerinedir. Buna yönelik yapılan incelemeler, Rus

edebiyatından, Batı edebiyatından ve Türk edebiyatından aktarılan eserler olmak üzere

üç grupta gerçekleştirilmiştir. Bu kısımda tespit edilen eserler arasında William

259

Shakespeare’in; Hamlet, Othello, On İkinci Gece, Machtbeth, Nikolay Vasilyeviç

Gogol’un; Müfettiş, Bir Evlenme; Friedrich Schiller’in; Hile ve Aşk, Jean Baptiste

Poquelin Molière’in; Cimri, Namık Kemal’in Vatan Yahut Silistre , Nazım Hikmet’in

Kafatası gibi oyunları yer almaktadır. Tezimizden elde edilen nihai görüşlerimiz sonuç

bölümünde belirtilmiştir. Çalışma boyunca yararlanılan eserler bibliyografya hâlinde

sunulmuştur. Tez, Ekler, Türkçe ve İngilizce özetle sonlanmaktadır.