Şevkî Bey'in 25 Uşşak Eserinin Form ve Makamsal İncelenmesi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Haliç Üniversitesi, Konservatuvar, Türk Musikisi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Güldeniz Ekmen
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Şevkî Bey’in 25 Uşşak Eserinin Form ve Makamsal İncelenmesi’nin
gerçekleştirildiği bu çalışma, Şevkî Bey’in bestekârlığına ışık tutması bakımından
önem arz etmektedir. Bu çalışmada öncelikle Şevkî Bey’in hayatıyla ilgili erişilebilen
kaynaklar taranmıştır. Araştırmalar sonucunda hayatı ile ilgili genel bilgiler
verilmiştir. Daha sonra eserlerin form ve makam analizlerinin daha iyi anlaşılabilmesi
için uşşak makamının tarifi yapılmış ve makamı meydana getiren dizi ve çeşniler
şemalarla gösterilmiştir.
Şevkî Bey’in 25 uşşak eserinin analizinin yapıldığı bu çalışmada; uşşak
makamı, farklı nazariyatçıların anlatımlarıyla sunulmuştur. Böylece uşşak makamı
hakkında genel bilgiler verilerek, makamın detaylı bir şekilde açıklamasının yapılması
amaçlanmıştır.
Üzerinde çalışılan eserlerin öncelikle makam analizleri yapılmıştır. Bu
analizler çerçevesinde; eserlerin makam analizi şekil yardımıyla gösterilerek,
çeşnilerin ve geçkilerin neler olduğu belirtilmiştir. Eserlerin form analizleri ise
öncelikle nota üzerinde şemalar ile gösterilmiş, ardından ayrıntılı form analizleri
yapılmıştır.
Yapılan araştırma sonuçları kapsamında, eserlerde çoğunlukla uşşak
makamının karakterine uygun olarak; Dügâh’ta Uşşak, Nevâ’da Bûselik, Segâh’da
Segâh ile birlikte Ferahnâk ve Hüseyni’de Uşşak gibi çeşnilerin kullanıldığı
görülmüştür. Bunun yanı sıra özellikle eserlerin meyan kısımlarında Nevâ’da Hicazlı
ve Çargâh’da Nikrizli kalışların yapıldığı ortaya çıkmıştır. Yapılan form analizleri ile
birlikte de eserlerin; form, biçim, melodi, ritim ve yapıları irdelenerek elde edilen
bulgular paylaşılmıştır.
Bu çalışma neticesinde, Şevkî Bey’in Uşşak makamını nasıl kullandığına dair
veriler ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.