Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Bilgisayar Ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ömer Delialioğlu
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) iki temel belirtisi olan nörogelişimsel bir bozukluktur. Bu iki belirti, (i) bireylerde sosyal iletişim ve etkileşim eksikliği ve (ii) tipik olmayan istenmeyen davranışların gözlemlenmesi durumudur. Bu durumlarla başa çıkmak için, Alternatif ve Destekleyici İletişim Sistemler (ADiS) gibi farklı sağaltım yöntemleri OSB’ li bireylere iletişim becerisi öğretmek için kullanılmaktadır. Mobil teknolojilerdeki gelişmelerle birlikte, ileri teknoloji ADiS sistemleri özel eğitim uygulayıcıları tarafından iletişimi iyileştirme aracı olarak kullanılmaya başlamıştır. Özel eğitim alan yazınında ileri teknoloji ADiS kullanımına yönelik birçok çalışma bulunmaktadır. Ancak ADiS sistemlerinin tasarım gereksinimlerini öğretim materyali tasarım perspektifiyle inceleyen sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı, OSB’li bireylere iletişim becerisi kazandırmaya yönelik bir mobil uygulamanın tasarlamasının, geliştirilmesinin ve değerlendirilmesinin araştırılmasıdır. Çalışmada içerisinde farklı araştırma desenleri bulunan tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sürecinde, (i) ADiS uygulamalarının tasarım ilkeleri ve (ii) bu ilkelere göre tasarlanmış bir ADiS uygulamasının işlevsel iletişime olan etkisiyle ilgili iki boyutta veri toplanmıştır. Tasarım ilkelerini ortaya koymak için özel eğitim öğretmenleri ve alan akademisyenleri ile odak grup görüşmesi ve uzman değerlendirme çalışmaları yapılmıştır. Araştırma sonucunda mobil uygulamanın işlevselliğine, esnekliğine, kullanılabilirliğine ve görünümüne yönelik bazı tasarım ilkelerine ulaşılmıştır. Bu tasarım ilkeleri temel alınarak üç özyineleme süreci sonunda EBA (Engelleri Birlikte Aşalım) adında bir ADiS uygulaması geliştirilmiştir. Uygulama, Resim Değiş- Tokuşuna Dayalı İletişim Sistemi (PECS) protokollerinde yer alan öğretim stratejileriyle birlikte üç OSB’li çocuk tarafından kullanılmıştır. Değerlendirme sonucunda, EBA’nın işlevsel iletişimi ve OSB’li bireylerin ifade edici dil becerisi gelişimini desteklediğine yönelik pozitif bulgulara ulaşılmıştır.