Aydın Arkeoloji Müzesi Helenistik, Roma ve Geç Roma-Bizans Dönemi Pişmiş Toprak Kandilleri
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji, Türkiye
Tez Danışmanı: Zerrin Aydin Tavukçu
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Günümüz Batı Anadolu Bölgesi'nde yer alan Aydın ili, konumu dolayısıyla antik çağdan itibaren kesintisiz yerleşim gören ve çeşitli uygarlıklara ev sahipliği yapmış kentleri içerisinde barındırmaktadır. Sınırları içerisinde çok sayıda antik kentin yer alması, Aydın Arkeoloji Müzesi'ne oldukça fazla sayıda eserin gelmesine olanak sağlamıştır. İnsanoğlunun temel fizyolojik ihtiyaçlarından biri olan aydınlanma, mum, meşale ve kandil gibi çeşitli araç ve gereçler ile sağlanmıştıır. Bunlardan en önemlisi küçük ve taşınabilir özelliğe sahip olmaları nedeniyle taş, pişmiş toprak, metal, cam gibi farklı malzemelerle yapılabilen kandillerdir. Müzeye satın alma, müsadere ve hibe yoluyla kazandırılmış olan toplam 735 adet pişmiş toprak kandil, tez kapsamında değerlendirilmiştir. Tümü envanterlik olarak kaydedilmiş olan kandiller, tip olarak gruplandırılmış, literatüre geçmiş olan örnekler ile aralarındaki benzerlik ve farklılıklar dikkate alınarak dönemsel gelişim ve değişimlerine göre tarihlendirilmiştir. Çalışma, en erken Helenistik Dönem'e ait kandiller ile başlamakta ve Geç Roma-Bizans Dönemi eserleri ile sonlanmaktadır. Yapılan çalışmaların ardından eserlerden, 116'sının Helenistik Dönem'e, 213 tanesinin Roma Dönemi'ne ve 406 eserin ise Geç Roma-Bizans Dönemi'ne ait olduğu anlaşılmıştır. Yoğunluğun ve çalışmanın büyük kısmının Geç Roma-Bizans Dönemi'ne ait olan eserleri kapsadığı tespit edilmiştir. Aydın ilinin konumu dolayısıyla, dönemsel olarak ayrılan bu eserlerin içerisinde neredeyse tüm kandil formlarından bulunmaktadır. Kandillerin tümü dönemsel ve üretim şekline göre ayrılmış, grafik, çizim ve oluşturulan levhalarla görsel açıdan da desteklenmiş olan bu çalışmada, ileride yapılacak olan çalışmaların da doğrulayacağı hipotezler ve sonuçlar ortaya konulmuştur.