ADÖLESAN GEBELERDE ALGILANAN SOSYAL DESTEĞİN ANNELİK ROLÜNE UYUMA ETKİSİNDE DUYGU DÜZENLEMENİN ARACI ROLÜ

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Çocuk Gelişimi, Türkiye

Tez Danışmanı: Ayşegül Keskinkılıç

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, adölesan gebelerde algılanan sosyal desteğin annelik rolüne uyum ile ilişkisinde duygu düzenleme güçlüğünün aracı etkisini incelemektir.

Materyal ve Metot: Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüş ve verilerin analizinde yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Veri toplama süreci 5 Aralık 2024 ile 1 Ağustos 2025 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini; Ardahan, Ağrı, Bayburt, Elazığ, Erzurum ve Muş illerinde yaşayan, 15–19 yaş aralığındaki adölesan gebeler oluşturmuştur. Örneklem, tabakalı örnekleme yöntemi esas alınarak belirlenmiş ve toplam 310 adölesan gebe çalışmaya dâhil edilmiştir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Prenatal Kendini Değerlendirme Ölçeği ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır.

Bulgular: Algılanan sosyal destek, duygu düzenleme güçlüğü ve prenatal kendini değerlendirme değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğu görülmüştür. Algılanan sosyal desteğin, duygu düzenleme güçlüğü ve prenatal kendini değerlendirme ile negatif yönde ilişkili olduğu; duygu düzenleme güçlüğünün ise prenatal kendini değerlendirme ile pozitif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Algılanan sosyal desteğin prenatal kendini değerlendirme üzerinde hem doğrudan hem de duygu düzenleme güçlüğü aracılığıyla dolaylı ve anlamlı bir etki oluşturduğu belirlenmiştir. Yapısal eşitlik modeli sonuçları, duygu düzenleme güçlüğünün bu ilişkide aracılık rolü üstlendiğini ortaya koymuştur.

Sonuç: Adölesan gebelerin algıladığı sosyal destek düzeyi arttıkça duygu düzenleme güçlüğünün azaldığı; duygu düzenleme güçlüğündeki artışın ise annelik rolüne uyumla ilişkili olduğu saptanmıştır. Özellikle duygu düzenleme güçlüğünün farkındalık ve strateji boyutlarının annelik rolüne uyumu anlamlı biçimde yordadığı görülmüştür. Genel olarak sonuçlar, sosyal desteğin annelik rolüne uyum üzerindeki etkisinin, duygu düzenleme güçlüğü aracılığıyla dolaylı biçimde güçlendiğine işaret etmektedir.