Spor Kulübü Logolarında Uygulanan Debranding Stratejisinin Bireyler Üzerindeki Nörofizyolojik Yanıtlarının İncelenmesi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kış Sporları Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Emre Belli

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı spor kulübü logolarında uygulanan debranding (isimsizleşme) stratejisinin bireyler üzerindeki nörofizyolojik yanıtlarının incelenmesidir. Bu bağlamda, bireylerin kendilerine gösterilen logolara bağlı beyinlerinde oluşan olay ilişkili potansiyellerin belirlenmesi amaçlanmaktadır.

Yöntem: Araştırma; 32 kadın, 35 erkek toplam 61 sağlak katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların baskın taraflarını belirlemek için “Edinburgh El Tercihi Envanteri” kullanılmıştır. Katılımcılar sporla ilişkili logolara karşı farkındalık düzeylerine göre iki gruba ayrılmıştır. Sporla ilişkili logolara karşı farkındalık düzeyini belirlemek için araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu (50 görsel) kullanılmıştır. Katılımcılardan elde edilen olay ilişkili potansiyelleri belirlemek için 32 kanallı (jelli elektrot) EEG cihazı kullanılmıştır. EEG (elektroensefalografi) ölçümleri alınarak bireylerin olay ilişkili potansiyelleri, Grand Average verisinden belirlenen zaman pencerelerindeki ortalama genlik değerlerince analiz edilmiştir. Elde edilen Grand Average verilerinden, N200 olay ilişkili potansiyelini belirlemek için 160- 240 ms zaman penceresi referans aralığı olarak seçilmiştir.

Bulgular: Katılımcılardan elde edilen veriler doğrultusunda, görsel dikkati ve ilgiyi ölçmeyi amaçlayan göreve (task), beynin oksipital ve parietal bölgelerinde konumlandırılmış kanallarda olay ilişkili potansiyeller oluştuğu saptanmıştır. Erkek katılımcıların N200 genlik değerinin “- 1,70 µV”, kadın katılımcıların “-2,98 µV”; sporla ilişkili logolara karşı farkındalık düzeyi düşük olan katılımcıların “-2,37 µV”, yüksek olan katılımcıların “-2,38 µV”; sporla ilişkili logolara karşı farkındalık düzeyi yüksek olan erkeklerin “-2,58 µV”, düşük olan erkeklerin “- 0,83 µV”; sporla ilişkili logolara karşı farkındalık düzeyi yüksek olan kadınların “-2,02 µV”, düşük olan kadınların “-3,94 µV” olduğu belirlenmiştir.

Sonuç: Araştırmadan elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde kadın katılımcıların, debrand edilmiş logoları erkek katılımcılara göre daha dikkat çekici bulduğu gözlemlenmiştir. Sporla ilişkili logolara karşı farkındalık açısından değerlendirildiğinde ise iki grup (düşük/yüksek) arasında dikkat çekicilik açısından herhangi bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Diğer taraftan sporla ilişkili logolara karşı farkındalık düzeyi yüksek olan erkeklerin, düşük olan erkeklere göre debrand edilmiş logoları, rebrand edilmiş diğer tipteki logolara göre daha dikkat çekici bulduğu saptanmıştır. Bu sonucun aksine kadın bireylerde ise, sporla ilişkili logolara karşı farkındalık düzeyi düşük olanlar, yüksek olanlara göre debrand edilmiş logoları daha dikkat çekici bulduğu görülmüştür