ERZURUM TÜRKÜLERİNDEKİ KUŞ MOTİFLERİNİN EZGİ YÖNLENDİRMESİ ÜZERİNE BİR ÇÖZÜMLEME


Öğr. Gör. Dr. Orhan ALKAN

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türk Mûsikîsi Devlet Konservatuvarı, Temel Bilimler Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Yılmaz Kahyaoğlu

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Amaç: Bu çalışma, Erzurum türkülerinde kullanılan kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi ifadelere müzikal olarak etkisini inceleyerek, bu motiflerin yerel özellikler ve kültürel bağlam üzerindeki katkılarını anlamayı amaçlamaktadır.

Yöntem: Bu çalışmada, Erzurum türkülerinde yer alan kuş motifleri ezgi yönlendirmesi açısından incelenmiştir. Araştırma sürecinde betimsel tarama modeli kullanılarak, Türk Halk Müziği repertuvarındaki eserler ile konuya ilişkin literatür detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi tekniği uygulanmış ve kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi anlamları ile müzikal işlevleri yorumlanmıştır.

Bulgular: Bu bölümde, kuş motifleri bulunan 41 Erzurum türküsünün edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi bağlamlardaki işlevleri değerlendirilmiştir. Kuş motiflerinin ezgi yönlendirmesindeki etkileri detaylı analizlerle incelenmiş ve bulgular yorumlanarak sunulmuştur.

Sonuç: Bu çalışmada, Erzurum türkülerinde yer alan kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi anlamları, ezgisel ve ritmik yapılarıyla birlikte incelenmiştir. Bülbül, kumru, güvercin ve turna motiflerinin ezgisel ifadeleri, kuşların doğadaki hareketleri ve sembolik anlamlarını yansıtan karakteristik müzikal ögelere rastlanmıştır. Anka gibi mitolojik motifler ise özellikle yeniden doğuş temasını yansıtan ezgisel yapılarla öne çıkmakta olup, anlam zenginliğine katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.