Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türk Mûsikîsi Devlet Konservatuvarı, Temel Bilimler Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Yılmaz Kahyaoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Bu çalışma, Erzurum türkülerinde
kullanılan kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi
ifadelere müzikal olarak etkisini inceleyerek, bu motiflerin yerel özellikler
ve kültürel bağlam üzerindeki katkılarını anlamayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Bu çalışmada, Erzurum türkülerinde
yer alan kuş motifleri ezgi yönlendirmesi açısından incelenmiştir. Araştırma
sürecinde betimsel tarama modeli kullanılarak, Türk Halk Müziği
repertuvarındaki eserler ile konuya ilişkin literatür detaylı bir şekilde
analiz edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi tekniği
uygulanmış ve kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi
anlamları ile müzikal işlevleri yorumlanmıştır.
Bulgular: Bu bölümde, kuş
motifleri bulunan 41 Erzurum türküsünün edebi, kültürel, mitolojik ve
dini-tasavvufi bağlamlardaki işlevleri değerlendirilmiştir. Kuş motiflerinin
ezgi yönlendirmesindeki etkileri detaylı analizlerle incelenmiş ve bulgular
yorumlanarak sunulmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada, Erzurum türkülerinde
yer alan kuş motiflerinin edebi, kültürel, mitolojik ve dini-tasavvufi
anlamları, ezgisel ve ritmik yapılarıyla birlikte incelenmiştir. Bülbül, kumru,
güvercin ve turna motiflerinin ezgisel ifadeleri, kuşların doğadaki hareketleri
ve sembolik anlamlarını yansıtan karakteristik müzikal ögelere rastlanmıştır. Anka
gibi mitolojik motifler ise özellikle yeniden doğuş temasını yansıtan ezgisel
yapılarla öne çıkmakta olup, anlam zenginliğine katkıda bulunduğu sonucuna
ulaşılmıştır.