Konvansiyonel, geleneksel ve organik olarak yetiştirilen şalgamda (Brassica rapa L.) verim ve biyokimyasal özelliklerin belirlenmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri, Türkiye
Tez Danışmanı: Haluk Çağlar Kaymak
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Amaç: Çalışmada konvansiyonel, geleneksel ve organik olarak yetiştirilen şalgam (Brassica rapa L.) genotiplerinin bitki gelişimi, verim ve biyokimyasal özelliklerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Kullanılan şalgam genotipleri Erzurum'da yaygın yetiştiriciliği yapılan Söğütlü, Yoncalık ve Yeşilyayla Mahallelerinden toplanmıştır. Genotipler konvansiyonel, geleneksel ve organik yetiştirme denemelerinde iki yıl süre ile yetiştirilmiştir. Denemeler konvansiyonel ve gelenekselde kimyasal gübre (CAN+TSP) ve kontrol (konvansiyonelde uygulama yok; gelenekselde arpa arkası) uygulama koşullarında, organikte ise kimyasal gübre (CAN+TSP), organik katı gübre (OKG), organik tavuk gübresi (OTG) ve kontrol (uygulama yok) uygulama koşullarında yürütülmüştür. Denemelerde uygulamaların ve genotiplerin şalgamda yaprak ve kök gelişim özellikleri, kök kalite özellikleri ve verim üzerine etkileri incelenmiştir. Bulgular: Tüm yetiştirme denemelerinde yaprak ve kök gelişimi ile bazı kök kalite özelliklerinin kimyasal gübre uygulamalarında kontrolden daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Bununla birlikte, konvansiyonel ve geleneksel yetiştirme denemelerinde toplam fenolik ve flavonoid içerikleri ve antioksidan enzim ve aktivite kapasitesinin kimyasal gübre uygulamalarıyla arttığı belirlenmiştir. Organik yetiştirme denemesinde ise toplam fenolik ve antioksidan aktivitenin (Kuprak, toplam indirgeme aktivitesi ve DPPH) organik gübreleme uygulamalarında genellikle en yüksek değerleri verdiği gözlenmiştir. En yüksek dekara verim ise tüm yetiştiricilik denemelerinde kimyasal gübrelemeden sağlanırken, kullanılan organik gübreler verimi önemli ölçüde artırmıştır. Diğer yandan incelenen özellikler için en iyi sonuçlara sahip genotipler yetiştiricilik şekillerine göre farklılık göstermiştir. Sonuç: Sonuç olarak tüm yetiştirme denemelerinde kimyasal gübrelemenin şalgamda özellikle bitki gelişimi ve verim özellikleri açısından daha etkili olduğu ancak organik yetiştirme denemesinde kullanılan organik gübrelerin kalite özelliklerini iyileştirdiği tespit edilmiştir.