Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Candan Çıtak
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Dünya’da yaşanan nüfus patlaması ve sanayi devrimi ile birlikte makineleşme yaygınlaşmış, önceden tarım ve hayvancılıkla uğraşan iş gücü kentlere göç etmiştir. Kırsal alanlardan kentsel alanlara yapılan bu göç hareketleri zaman içerisinde katlanarak artmış, kentlerde kontrolsüz büyümeye neden olmuştur. Kentlerin periferisinde bulunan ve gün geçtikçe genişleyen kent çeperleri insanların bir gecede konutlaştırdıkları sağlıksız yaşam alanlarına dönüşüp hızla kentleşmişlerdir. Yaşanan bu hızlı kentleşme hareketi ile birlikte sağlıksız yaşam koşulları ve oluşan çöküntü alanları araştırmacıları ve politikacıları bu konu üzerinde düşünmeye itmiş ve kentsel dönüşüm çalışmalarının temelleri bu şekilde atılmaya başlanmıştır. Zaman içerisinde hem ülkemizde hem de Dünya’da bir rant unsuru haline gelen kentsel dönüşüm çalışmaları ilk dönemlerde sosyal boyut düşünülmeden ekonomi ve çevre odaklı yürütülmüştür. Süreç içerisinde bu durumun sürdürülebilir olmadığı kabul edilse de sosyal sürdürülebilirliğin doğasında var olan nitel değerler kentsel dönüşüm çalışmalarında sosyal sürdürülebilirlik boyutunun ele alınmasını zorlaştırmıştır. Tüm Dünya’da yaşanan xiii göç hareketleri, ulaşımın ve erişimin çok daha pratik bir hal alması insanlarda aidiyet ve mekân duygusu kavramlarının gelişmesine, nüfus patlaması ile birlikte artan yoksulluk, işsizlik gibi kavramlar da beraberinde dışlanma, eşitlik, adalet ve erişebilirlik gibi kavramların hayatlarımızda yer edinmesine neden olmuştur. Sayısı katlanarak artan sosyal sürdürülebilirlik kapsamındaki bu durumlar ile birlikte sosyal sürdürülebilirlik kavramı popülerlik kazanmaya başlamış ve kentsel dönüşüm çalışmalarında da sürdürülebilirliğin diğer iki unsuru olan çevresel ve ekonomik boyutlarla birlikte ele alınmaya başlanmıştır. Tez çalışması kapsamında, hayatımızın her anında karşımıza çıkan sosyal sürdürülebilirlik kavramı ile uygulamalarına başlandığı 1910’lu yıllardan beri beraberinde çeşitli tartışmaları da barındıran kentsel dönüşüm kavramı çakıştırılarak öncelikle ilgili literatür taramaları yapılmış, daha sonra meta analiz kavramı tanımlanarak meta analiz yöntemiyle konu ile ilgili 2000-2022(Mart) yılları arasındaki akademik yayınlar taranmıştır. Tez çalışması günümüzde hala popülerliğini koruyan ‘kentsel dönüşümde sosyal sürdürülebilirlik boyutu’ konusu ile ilgili pek çok yayının bulunması ve bu yayınların bir sistem çerçevesinde bir araya getirilmesi ihtiyacı nedeniyle yazılmıştır. Çalışmada sosyal sürdürülebilirlik kavramının kentsel dönüşüm konusu ile bağlamsal ilişkilerinin nasıl değişip dönüştüğü ve bu durumun literatürde nasıl çeşitlilik yarattığının ortaya koyulması ile bağlamsal ilişkisini tarihsel süreç içerisindeki dönüşümleri de analiz edilerek ortaya koymak amaçlanmaktadır. Çalışmanın ‘kentsel dönüşümde sosyal sürdürülebilirlik boyutu’ konusu ile ilgili yayınlarda en çok hangi alt başlıklar üzerinde durulduğu, hangi alt başlıkların daha fazla araştırılma ihtiyacının olduğu, kentsel dönüşüm çalışmalarında sosyal sürdürülebilirlik kavramının uygulanması ile ilgili farklı yaklaşımların neler olduğu gibi sorulara cevap verecek nitelikte olması nedeniyle gelecek çalışmalara rehberlik edeceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kentsel dönüşüm, sosyal sürdürülebilirlik, sürdürülebilir
kentleşme, sürdürülebilirlik, meta analiz.