Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Veteriner Parazitoloji Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tez Danışmanı: Hamza Avcıoğlu
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Alveolar ekinokokkozis
(AE), tedavi edilmediği takdirde yüksek mortalite ile seyreden, E. multilocularis’in neden olduğu zoonoz
bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi sokak
köpeklerinde E. multilocularis’in
varlığı ve yaygınlığının ortaya konularak, sokak köpeklerinin AE’nin
yayılmasındaki rolünü belirlemektir.
Materyal ve Metot: Çalışma
alanı Ağrı, Ardahan, Bayburt, Erzincan, Erzurum, Iğdır ve Kars illerinin yer
aldığı Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi’dir. Bu illerdeki hayvan barınaklarında
bulunan sokak köpeklerinden, Haziran 2019 ile Eylül 2020 tarihleri arasında,
prazikuantel uygulaması sonrası bireysel olarak 1069 dışkı örneği alındı. Dışkı
örnekleri, tenya yumurtaların izolasyonu amacıyla sequental flotasyon/sieving
yöntemiyle incelendi. Tenya tip yumurta ile pozitif örneklerin tamamı,
sırasıyla EmNest (F/R) ve Cest1 (F) / Cest2 (R) primerleri ile 12S ribozomal
RNA ve NAD1 gen bölgelerinin kısmi amplifikasyonu için PCR'ye tabi tutuldu ve
ardından PCR ürünleri, çift yönlü sekans analizi ile incelendi.
Bulgular: Dışkı
örneklerinde %26.8 (286/1069) oranında tenya tip yumurta pozitifliği
belirlendi. Bu örneklerin PCR analizleri sonucunda, %8.7 (93/1069) E. multilocularis varlığı ortaya
konuldu. İller arasında en yüksek E.
multilocularis pozitifliğine Bayburt ilinde [%14.4 (15/104)] rastlandı.
Iğdır [%13.2 (14/106)], Kars [%10.4 (12/115)], Erzurum [%8.3 (35/420)],
Erzincan [%6.9 (7/101)] ve Ağrı [%6.9 (8/116)] illerinde de yüksek yaygınlık
belirlenirken en düşük yaygınlık ise Ardahan ilinde [%1.9 (2/107)] tespit
edildi. Elde edilen izolatların hem 12S rRNA gen bölgesinde hem de NADI gen
bölgesinde kendi aralarında %100, referans izolatlar ile 12S rRNA gen
bölgesinde %77.4-100 ve NADI gen bölgesinde %99.7-100 oranlarında benzer
oldukları tespit edildi.
Sonuç: Bu çalışmanın
sonuçları, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi illerindeki sokak köpeklerinde E. multilocularis’in varlığını ve yüksek
yaygınlık oranlarına sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bölgede yaşayan
insanlar için önemli bir halk sağlığı problemi olan AE’nin bulaşmasında
köpeklerin oldukça önemli bir role sahip olabileceği yine bu sonuçlar ile
vurgulanmaktadır. Bölgede AE’ye karşı geliştirilecek olan kontrol
stratejilerinin sadece kırsalda değil aynı zamanda şehir merkezinde, özellikle
de sokak köpekleri üzerinde yürütülmesinin gerekliliği elde edilen bu veriler ile
ön plana çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Alveolar
ekinokokkozis, E. multilocularis,
Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi, sokak köpeği, Türkiye