Yaşlıların Dijital Okuryazarlığı: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması

Saraç E., CAN R., YILDIZ E.

Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi, cilt.11, sa.1, ss.220-229, 2026 (TRDizin)

Özet

Amaç: Yaşlılar için dijital okuryazarlık, dijital teknolojiyi etkili bir şekilde kullanmak için gerekli beceri ve bilgiyi kazandırmayı içerir. Bu çalışma, yaşlı nüfusun artan bağımsızlığını desteklemek için “Yaşlı Yetişkinler İçin Günlük Dijital Okuryazarlık Ölçeği” Türkçe versiyo nunun geçerliliğini doğrulamayı ve güvenirliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntemler: Bu metodolojik çalışmaya, 296 bilişsel olarak sağlıklı yaşlı erişkin (60 yaş ve üzeri) dâhil edildi. Veri ler, demografik özellikler formu ve Yaşlı Yetişkinler İçin Günlük Di jital Okuryazarlık Ölçeği kullanılarak toplandı. İç tutarlılık ve doğrulayıcı faktör analizleri yapıldı. İç güvenirlik, Cronbach alfa kul lanılarak değerlendirildi. Bulgular: Bulgular, ölçek için “bilgi ve ile tişim”, “içerik oluşturma ve yönetimi” ve “emniyet ve güvenlik” olmak üzere 3 faktörlü bir yapı ortaya koymuştur. Ki-kare istatistiklerinin ser bestlik derecelerine oranı (χ2/sd) 2,341; Tucker-Lewis İndeksi değeri 0,929 ve Karşılaştırmalı Uyum İndeksi 0,947 olarak bulunmuştur. Ay rıca mevcut araç, 0,94’lük bir Cronbach alfa değeri ile güçlü bir iç tu tarlılık göstermiştir. Sonuç: Mevcut ölçüm aracı, toplumumuzda yaşlıların dijital okuryazarlığını ölçmek için sağlam temellere dayan maktadır. Bu araç, araştırmacıların ve uygulayıcıların güçlü ve zayıf yönlerini belirlemesini sağlayan, dijital okuryazarlığı ölçmek için stan dartlaştırılmış ve kültürel açıdan önemli bir yöntem sunarken; yaşlı eriş kinlere yönelik dijital okuryazarlık müdahalelerinin ve eğitim programlarının etkinliğini ölçmek için güvenilir bir yol sağlar. Yaşlılar arasında dijital okuryazarlığın teşvik edilmesi, yalnızca iletişimlerini ve bilgiye erişimlerini geliştirmekle kalmaz, aynı zamanda bağımsız lıklarını ve yaşam kalitelerini de artırır.
Objective: Digital literacy for the elderly involves equip ping seniors with the skills and knowledge necessary to navigate digi tal technology effectively. This study aims to validate and assess the reliability of the Turkish version of the “Everyday Digital Literacy Questionnaire for Older Adults” to support the increasing independence of the elderly population. Material and Methods: This methodologi cal study included 296 cognitively healthy older adults (aged 60≥). Data were collected using demographic characteristics form and the “Ev eryday Digital Literacy Questionnaire for Older Adults”. The internal consistency and confirmatory factor analysis were conducted. Internal reliability was assessed using Cronbach’s alpha. Results: Findings re vealed a 3-factor structure as follows “information and communica tion”, “content creation and management” and “safety security” for the instrument. The ratio of chi-square statistics to degrees of freedom (χ2/df) was 2.341; the Tucker-Lewis Index value was 0.929, and the Comparative Fit Index was 0.947. Also, the current instrument showed strong internal consistency with a Cronbach’s alpha value of 0.94. Con clusion: The questionnaire is well grounded for measuring digital lit eracy of elderly in our population. This instrument offers a standardized and culturally relevant method for quantifying digital literacy, enabling researchers and practitioners to identify specific areas of strength and weakness and it also provides a reliable means of gauging the effec tiveness of digital literacy interventions and training programs targeted at older adults. Promoting digital literacy among the elderly not only en hances their communication and access to information, but also in creases their independence and quality of life.