Akademik Veri Yönetim Sistemi
3rd KARATAY INTERNATIONAL CONFERENCE ON ISLAMIC ECONOMICS AND FINANCE, Konya, Türkiye, 16 - 18 Temmuz 2025, ss.40-41, (Özet Bildiri)
Günümüzde finansal teknolojiler bankacılık sisteminde yoğun bir şekilde kullanılmaktadır.
Özellikle yapay zeka (YZ) sistemlerinin gelişmesi, bankaların bu sistemleri müşteri
ihtiyaçlarını analiz etme, müşterilerinin kredi ihtiyaçları ve limitlerini belirlemede kullanmasını
sağlamıştır. Bu kullanım, bankalara büyük kolaylıklar sağlamasının yanı sıra bazı sakıncaları
da barındırmaktadır. Özellikle bankaların müşterilerinin kredi limitlerini belirlerken,
müşterilerinin gerçek gelir- gider durumunu değil önceki ödemeler ve veriye dayalı skoru esas
alan limitler belirlemesi, müşterilerin gerçek gelirlerinin üzerinde kredi kullanmasına neden
olabilmektedir. Bu çalışmada YZ tabanlı olarak müşterilere kredi kullandırılmasının batık
kredilere etkisi araştırılmaya çalışılmıştır. YZ temelli modellemenin bireylerin veya şirketlerin
gerçek gelir düzeyine uygun olmayan, müşterilerin ödeme gücünü aşan, kredilendirme
yapmaları sonucu müşterilerin ödeme güçlüğü yaşaması ve bankaların batık kredilerin limitinin
artmasına sebep olduğu düşünülmektedir.
Çalışmada 2017-2023 yıllarında Türkiye’de faaliyet gösteren katılım bankalarının takipteki
alacakları, batık finansman tutarları ve oranları esas alınmıştır. Çalışmanın analizi aşamasında
panel veri analizi ve lojistik regresyon yöntemleri uygulanarak analiz yapılmıştır. Elde edilen
bulgular YZ temelli kredilendirme süreci ile batık kredi ve takipteki alacaklar arasında anlamlı
bir ilişki olduğunu göstermektedir. Özellikle gelirinin üzerinde kredilendirilen müşterilerde,
takipteki kredi oranının sektör ortalamasına nazaran daha yüksek çıktığı görülmektedir.
Çalışma ile ilgili yerli ve yabancı literatürde yapılan araştırmada konu ile ilgili sınırlı kaynakta
çalışma bulunduğu görülmektedir. Bu çalışma ile birlikte literatürdeki önemli bir boşluğun
doldurulacağı düşünülmektedir.
YZ temelli uygulamaların günden güne arttığı ve yaygınlaştığı bankacılık sektöründe, sektör
paydaşlarının bu süreçten olumsuz etkilenmemesi için YZ temelli sistemlerinin kredilendirme
sürecinde tek başına karar verici olmaması, YZ temelli uygulamalara kredilendirme sürecinde
bazı sınırlandırmalar getirilmesi özellikle gerçek gelir esas alınarak sistem üzerinde risk ve etik
bazlı güncellemeler yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
Anahtar KelNmeler: Katılım bankacılığı, f#nansman, kred#lend#rme sürec#, yapay zeka