TÜRKÇE ÖĞRETİM PROGRAMINDA YAPAY ZEKÂ ENTEGRASYONUNUN İNCELENMESİ

ÖBÜZ E., KIRBAŞ A.

Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi (UTÖAD) (Online), cilt.6, sa.2, ss.351-367, 2026 (TRDizin)

Özet

Sürekli bir değişim ve dönüşüm içerisinde olan teknoloji eğitim ve öğretim alanında her geçen gün daha fazla önem kazanmakta ve kullanım alanını genişletmektedir. Eğitimin dijitalleşme süreci, ülkelerin eğitim politikalarının bir yansıması olan öğretim programlarını da dönüştürmüş, içerik ve yaklaşım bakımından yeni düzenlemeleri beraberinde getirmiştir. Bu dönüşüme kayıtsız kalmayan Türkçe öğretim programı da, yapay zekâyı eğitim sürecine dâhil etme yönünde adımlar atarak, güncel gelişmeleri öğretim programına yansıtmıştır. Bu çalışmanın amacı, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan Türkçe Öğretim Programı’nda yapay zekâya hangi bölümlerde yer verildiğini, öğretim sürecine hangi yöntemlerle dâhil edildiğini ve yapay zekâ ile dil becerileri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği tercih edilmiştir. Çalışmanın örneklemini ise Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Öğretim Programı oluşturmaktadır. Araştırmanın bulgularına göre, Türkçe öğretim programında yapay zekâ kavramına toplam on bir kez (f=11) yer verilmiş olup; bu kavram 6. sınıf 'Bilim ve Teknoloji' temasında, 8. sınıf ise “İletişim ve Sosyal İlişkiler” ile “Doğa ve İnsan” temalarında farklı başlıklar altında yer almıştır. Yapay zekânın öğretim programına hangi pedagojik yaklaşımlarla dâhil edildiği incelendiğinde, öğrencilerin yapay zekâ hakkında araştırmalar yapmaları, bu konuyla ilgili metinler üretmeleri, dijital ve görsel içerikler oluşturmaları, sözlü anlatım etkinliklerine katılmaları ve etik tartışmalar yürütmeleri yönünde teşvik edildikleri görülmüştür. Ayrıca yapay zekânın dört dil beceri (dinleme, okuma, yazma, konuşma) ile ilişkisi de tespit edilmiştir. Sonuç olarak 2024 Ortaokul Türkçe Öğretim Programında yer alan yapay zekâyı sadece teknolojik bir unsur değil, öğrenme süreçlerini dönüştüren bir dinamik olarak ele alarak ve öğrencileri çağın gerekliliklerine uygun şekilde yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda yapay zekâya ilişkin tematik içeriklerin, etkinliklerin, üretim atölyesi, zenginleştirme ve farklılaştırma uygulamalarının 5, 6, 7 ve 8. sınıf düzeylerinde dengeli, kademeli ve beceri temelli bir yaklaşımla yapılandırılması önerilebilir.
Technology, which is in a state of constant change and transformation, is becoming increasingly important in education and is steadily broadening its field of application. The digitalization of education has also transformed curricula, which reflect national education policies, and has brought new arrangements in both content and approach. The Turkish language curriculum has responded to this transformation by incorporating artificial intelligence into the instructional process, thereby reflecting current developments. This study aims to determine in which sections of the 2024 Middle School Turkish Language Curriculum, prepared within the framework of the Türkiye Century Maarif Model, artificial intelligence is addressed, through which methods it is integrated into the instructional process, and how it is related to language skills. To this end, document analysis, a qualitative research method, was employed, and the data source was the 2024 Middle School Turkish Language Curriculum published by the Ministry of National Education. The findings reveal that the concept of artificial intelligence appears eleven times (f = 11) under various headings within the sixth-grade theme “Science and Technology” and the eighth-grade themes “Communication and Social Relations” and “Nature and Human.” An examination of the pedagogical approaches employed shows that students are encouraged to conduct research on artificial intelligence, produce texts on the subject, create digital and visual content, take part in oral presentations, and engage in ethical discussions. Artificial intelligence is further associated with the four basic language skills of listening, speaking, reading, and writing. In conclusion, the 2024 Middle School Turkish Language Curriculum treats artificial intelligence not merely as a technological element but as a dynamic force that transforms learning processes, with the aim of preparing students in line with the demands of the contemporary era. Accordingly, it is recommended that AI-related thematic content, activities, production workshops, and enrichment and differentiation practices be structured across grades 5 through 8 in a balanced, gradual, and skills-based manner.