Akademik Veri Yönetim Sistemi
Uluslararası Psiko-Sosyal Eğitim Araştırmaları Dergisi, cilt.5, sa.9, ss.319-332, 2025 (Hakemli Dergi)
Uyum bozukluğu, stresli yaşam olaylarına verilen duygusal ve davranışsal tepkilerle karakterize edilen, genellikle geçici ancak zamanında müdahale edilmezse kronikleşerek depresyon ve anksiyete gibi ciddi bozukluklara zemin hazırlayabilen ruhsal bozukluktur. Bu bozukluğun teorik temellerinin sınırlı olması, etkili terapötik müdahalelerin geliştirilmesini engellemiştir. 2018’de ICD-11’de yapılan tanımlama ile uyum bozukluğunun kavramsal çerçevesi netleşmiş ancak tanısal ölçütler ve kanıta dayalı tedavi protokoller konusunda araştırma boşlukları devam etmektedir. Uyum bozukluğunun belirtilerinin erken tespiti ve uygun müdahalenin zamanında uygulanması kritik öneme sahiptir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, uyum bozukluğunun tedavisinde kısa süreli psikolojik müdahalelerin ve basamaklı bakım yaklaşımının ön plana çıktığını göstermektedir. Buna ek olarak Bilişsel Davranışçı Terapi de uyum bozukluğunu tedavide yaygın olarak kullanılan diğer bir müdahale uygulamasıdır. Meta-analiz bulguları da hem internet tabanlı hem de yüz yüze bilişsel davranışçı terapilerin uyum bozukluğu tedavisinde orta düzeyde etkili olduğunu göstermektedir. Gelecekteki araştırmalarda, çocuk ve ergenler başta olmak üzere farklı yaş gruplarında ve kültürlerde uyum bozukluğunun nasıl ortaya çıktığını ve tedavi edileceğini inceleyen çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Buna ek olarak uygulamaya dönük geliştirilen terapi protokollerini değerlendiren randomize kontrollü çalışmaların yapılması da önem arz etmektedir.
Adjustment disorder is a mental disorder characterized by emotional and behavioral responses to stressful life events. Although typically temporary, it may become chronic if timely intervention is not provided, potentially paving the way for more severe disorders such as depression and anxiety. The limited theoretical foundations of this disorder have hindered the development of effective therapeutic interventions. While the revised definition in the ICD-11 (2018) has clarified the conceptual framework of adjustment disorder, significant research gaps remain regarding diagnostic criteria and evidence-based treatment protocols. Early identification of symptoms and timely implementation of appropriate interventions are critically important. Recent studies indicate that brief psychological interventions and stepped-care approaches have become prominent in the treatment of adjustment disorder. Additionally, Cognitive Behavioral Therapy is another widely used intervention for treating adjustment disorder. Meta-analytic findings show that both internet-based and face-to-face cognitive behavioral therapies have moderate effectiveness in treating this condition. Future research is needed to examine how adjustment disorder emerges and can be treated across different age groups and cultures, particularly among children and adolescents. Moreover, randomized controlled trials evaluating the therapy protocols developed for practical application are also of great importance.