Okul çağındaki çocuklarda sirkadiyen ritim özellikleri ve ağız sağlığı: Kesitsel bir çalışma

Sarı Ş., Daryanian A., Çelikel P., Şengül F.

32. Uluslararası Türk Pedodonti Derneği Kongresi, Antalya, Türkiye, 10 - 13 Ekim 2026, ss.165, (Özet Bildiri)

Yayın Türü: Bildiri / Özet Bildiri
Basıldığı Şehir: Antalya
Basıldığı Ülke: Türkiye
Sayfa Sayıları: ss.165
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

AMAÇ: Sirkadiyen ritim ve kronotip, çocuklarda uyku düzeni, beslenme alışkanlıkları ve günlük davranışları etkileyen önemli biyolojik özelliklerdir. Bu çalışmanın amacı, okul çağı çocuklarında kronotipin uyku özellikleri, ağız bakım davranışları ve ağız sağlığı göstergeleri ile ilişkisini değerlendirmektir.

YÖNTEM: Bu kesitsel çalışmaya 8–12 yaşları arasında 120 çocuk dahil edildi. Çocukların kronotipleri Çocuk Kronotip Ölçeği kullanılarak sabah tipi, ara tip ve akşam tipi olarak sınıflandırıldı. Uyku alışkanlıkları, sosyal jetlag, ağız bakım ve beslenme alışkanlıkları yapılandırılmış anket ile değerlendirildi. Klinik muayenede, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre süt dişleri için dmft, daimi dişler için DMFT indeksleri ile Plak İndeksi (PI) değerlendi- rildi.

Veriler Kruskal–Wallis, Bonferroni düzeltmeli Mann–Whitney U ve Ki-kare testleri ile analiz edildi (p<0,05).

BULGULAR: Çalışmaya yaş ortalaması 10,80 ± 1,16 yıl olan (8,3–12,9 yıl) toplam 120 çocuk katıldı. Akşam tipi çocuklarda sosyal jetlag süresi (p<0,001) ve uykuya dalma süresi (p=0,001) diğer kronotip gruplarına göre anlamlı düzeyde daha yüksekti. Ayrıca akşam tipi çocuklarda daha uzun ekran maru- ziyeti (p=0,040) ve düzensiz uyku saatleri (p=0,001) anlamlı olarak daha sık görüldü. Buna karşın, DMFT (p=0,299) ve Plak İndeksi (p=0,335) açısından kronotip grupları arasında anlamlı farklılık saptanmadı.

SONUÇLAR: Bu çalışmada kronotip ile diş çürüğü deneyimi ve plak birikimi arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Buna karşın, akşam kronotipine sahip çocuklarda uyku düzeni ve yaşam tarzı alışkanlıklarına ilişkin belirgin farklılıklar gözlenmiştir. Bulgular, kronotipin çocuklarda klinik ağız sağlığı göstergelerinden ziyade ağız sağlığını etkileyebilecek davranışsal faktörlerle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Bu ilişkinin daha iyi anlaşılabilme- si için uzun dönemli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: ağız sağlığı, kronotip, sirkadiyen ritim, sosyal jetlag, uyku alışkanlıkları