Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Öğretim Programı Okuryazarlık Algı Düzeylerinin İncelenmesi


Uzunpolat Y., Sunay C.

Rize ilahiyat dergisi, sa.32, ss.295-311, 2026 (Hakemli Dergi)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.32950/rid.1951795
  • Dergi Adı: Rize ilahiyat dergisi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: Arab World Research Source, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), Directory of Open Access Journals, Academic Search Ultimate (EBSCO)
  • Sayfa Sayıları: ss.295-311
  • Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

Öğretmenlerin mesleklerini yerine getirdikleri süre boyunca sürdürülebilir bir başarı elde edebilmeleri, yaşam boyu öğrenme becerilerini geliştirmelerine bağlıdır. Öğretim programı okuryazarlığı ise bu becerilerin temel unsurlarından biri olarak değerlendirilmektedir. Program okuryazarlığı, öğretmenlerin hâlihazırda uygulanmakta olan öğretim programını bilmesi, mevcut koşullara göre doğru bir şekilde uygulayabilmesi ve programa dair değerlendirme yapabilmesi şeklinde ifade edilebilir. Öğretmenlerin yüksek düzeyde program okuryazarlığına sahip olması mesleki yeterliklerini artırmakla birlikte öğrenci başarısının yükselmesine, öğretim kalitesinin geliştirilmesine, öğretmenlerin öğretme motivasyonlarının artmasına ve programın sürdürülebilirlik kazanmasına katkı sağlamaktadır. Araştırma Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmenlerinin öğretim programı okuryazarlığı algı düzeylerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama desenine göre tasarlanmıştır. Araştırmada uygun örnekleme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Erzurum ili ve ilçelerinde görev yapmakta olan DKAB öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklem ise Erzurum ili merkez ve ilçelerde görev yapan 405 öğretmenden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak “Öğretim Programı Okuryazarlığı Algı Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçeğin geneli için Cronbach α değeri .963 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin alt boyutlarından programı tanıma .930, programı hayata geçirme .895, programa değer verme .814 ve son olarak programı sorgulama .809 olarak hesaplanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 27 paket programı kullanılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için parametrik testler yapılmıştır. Analizler yapılırken ikili gruplar için bağımsız örneklem t-testi, ikiden fazla gruplar için ise Tek-Yönlü-Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda DKAB öğretmenlerinin program okuryazarlık algı düzeylerinin programı tanıma, programı hayata geçirme, programa değer verme boyutlarında ve ölçeğin genelinde çok yüksek düzeyde okuryazar olduğu; programı sorgulama boyutunda ise yüksek düzeyde okuryazar olduğu görülmektedir. Araştırma sonucunda program geliştirme çalışmalarına katılan DKAB öğretmenlerinin program okuryazarlık algı düzeylerinin, program geliştirme çalışmalarına katılmayan DKAB öğretmenlerine göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu söylenebilir. İlahiyat fakültesi mezunu öğretmenlerin program okuryazarlık algı düzeyleri, İlahiyat Lisans Tamamlama Programı mezunu öğretmenlere göre anlamlı şekilde yüksektir. Lisans ve lisansüstü eğitim süreçlerinde program kullanımına yönelik eğitim alan öğretmenlerin program okuryazarlık algı düzeyleri, eğitim almayan öğretmenlere göre anlamlı şekilde yüksektir. Programa verilen önem açısından; programı biraz önemli bulan öğretmenlerle önemli bulan öğretmenler, programı biraz önemli bulan öğretmenlerle çok önemli bulan öğretmenler ve programı önemli bulan öğretmenlerle çok önemli bulan öğretmenler arasında anlamlı farklılık vardır. Öğrenme süreçlerinde programdan yararlanma düzeylerine göre bazen yararlanan öğretmenlerle sık sık yararlanan öğretmenler, bazen yararlanan öğretmenlerle her zaman yararlanan öğretmenler ve sık sık yararlanan öğretmenlerle her zaman yararlanan öğretmenler arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır. Öğretim programı okuryazarlığı ile cinsiyet, yaş, hizmet süresi, öğretmenin görev yaptığı okul türü, eğitim düzeyi ve öğretim programlarının uygulanmasına yönelik hizmet içi eğitime katılım değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.