Akademik Veri Yönetim Sistemi
cilt.6, sa.2, ss.62-87, 2025 (Hakemli Dergi)
Afet yönetiminde kritik kamu yapılarının (KKY) güvenliği hem ilk müdahalelerin etkinliği hem de kamu hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir. Türkiye’de yaşanan 1999 Marmara ve 2023 Şubat depremlerinde, sağlık, eğitim ve idari hizmet binaları gibi birçok KKY yıkılmış, içinde barındırdığı insanların can güvenliğini sağlayamamış ve deprem sonrası müdahale ve yeniden inşa süreçlerinde kritik öneme sahip barınma, depolama gibi işlevlerini yerine getirememişlerdir. Bu durum afete hazırlık için KKY’lerle ilgili deprem öncesinde daha fazla tedbir alınması gerekliliğini ortaya koymuştur. Birleşmiş Milletler'in (BM) 2015-2030 Sendai Afet Risk Azaltma Çerçevesi (Sendai Çerçevesi), KKY’lerin dirençliliklerinin artırılmasını stratejik bir hedef olarak belirlemiştir. Bu doğrultuda, Türkiye’de Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından 2022 yılında yayımlanan Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) ve ilgili İl Risk Azaltma Planları (İRAP) aracılığıyla ulusal düzeyde önlemler geliştirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin afet risk yönetiminde KKY’ler için ortaya konulan politikalar İRAP Hazırlama Kılavuzu ve Hatay İRAP’ın karşılaştırması yapılarak incelenecek ve bu politikalara ilişkin uygulamalar Hatay’daki ilgili yapıların 2023 Şubat depremlerinden nasıl etkilendikleri ortaya konularak analiz edilecektir. İçerik analizi yöntemi ile Hatay İRAP’ın KKY’lerle ilgili risk değerlendirmeleri incelenmiş ve depremlerden sonra KKY’lerin hasar ve kullanım durumları araştırılmıştır. Çalışma, afet sonrası kamu hizmetlerinin sürekliliğini sağlamak ve KKY’lerin dayanıklılığını artırmak için alınması gereken önlemlere ilişkin önerilerle sonuçlanmaktadır. Bu analiz, Türkiye’nin Sendai Çerçevesi doğrultusundaki uygulamalarını değerlendirmeye de katkı sunmaktadır.