Doğu Avrupa’nın Osmanlı İmparatorluğu’na Bakış Açısındaki Değişim: Güçlü Augustus Döneminde Diplomasi, Sanat ve Koleksiyonculuk
III. Uluslararası Türk Dünyası Genç Akademisyenler Kongresi, Baku, Azerbaycan, 10 - 13 Mayıs 2026, ss.31-44, (Tam Metin Bildiri)
- Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
- Basıldığı Şehir: Baku
- Basıldığı Ülke: Azerbaycan
- Sayfa Sayıları: ss.31-44
- Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
- Atatürk Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Doğu Avrupa ve Osmanlı İmparatorluğu arasındaki tarihi ilişkiler, literatürde çoğunlukla Habsburg Hanedanı merkezli askeri ve siyasi çatışmalar üzerinden incelenmekte; Saksonya gibi kıtanın kültür ve diplomasisine yön veren diğer önemli güç odaklarının bu etkileşimdeki rolü ise sıklıkla göz ardı edilmektedir. Bu çalışma, söz konusu tarihsel ve coğrafi boşluğa odaklanarak 17. yüzyılın sonları ve 18. yüzyılın başlarında Avrupa saraylarını saran “Turquerie, Türkenmode, Alla Turca” gibi Türk modası akımlarını, Saksonya Seçmeni ve Leh Kralı Güçlü Augustus’un vizyonu üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel eksenini, Dresden’de kurulan ve günümüzde Avrupa’nın en görkemli Osmanlı sanat ve silah koleksiyonlarından biri olan “Türckische Cammer” (Türk Odası) ile Güçlü Augustus’un tasarladığı yeniçeri muhafız birliği oluşturmaktadır. İkinci Viyana Kuşatması gibi büyük askeri çarpışmalardan elde edilen savaş ganimetleri ile gelişen Osmanlı nesnelerine duyulan ilgi, Nalkıran Augustus döneminde çok daha bilinçli bir kültürel diplomasi, estetik hayranlık ve monarşik güç gösterisi aracına dönüşmüştür.
Böylece bu çalışma Türk Osmanlı imgesinin Doğu Avrupa zihninde “korkulan yıkıcı düşman” statüsünden saraylarda taklit edilen bir “prestij, zarafet ve ihtişam” sembolüne doğru geçirdiği tarihsel evrimi ortaya koymaktadır. Arşiv belgelerinin ve somut koleksiyon verilerinin harmanlandığı bulgular, geleneksel Habsburg odaklı tarih anlatısının ötesine geçerek diplomasi, sanat ve otorite inşası üzerinden Osmanlı-Doğu Avrupa ilişkilerine çok boyutlu bir yaklaşım sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Saksonya, Güçlü Augustus, Türckische Cammer
Historical relations between Eastern Europe and the Ottoman Empire are typically examined in the literature through the lens of military and political conflicts centered on the Habsburg Dynasty; the role of other significant power centers—such as Saxony—that shaped the continent’s culture and diplomacy in these interactions is, however, often overlooked. By focusing on this historical and geographical gap, this study examines the “Turquerie,” “Türkenmode,” and “Alla Turca” trends in Turkish fashion that swept through European courts in the late 17th and early 18th centuries, through the lens of Augustus the Strong’s vision, Elector of Saxony and King of Poland. The central focus of the study is the “Türckische Cammer” (Turkish Chamber)—established in Dresden and today one of Europe’s most magnificent collections of Ottoman art and weapons—along with the Janissary guard unit designed by Augustus the Strong. The interest in Ottoman artifacts, which had developed through war booty obtained from major military conflicts such as the Second Siege of Vienna, evolved during the reign of Augustus the Strong into a more deliberate tool of cultural diplomacy, aesthetic admiration, and the display of monarchical power.
Thus, this study reveals the historical evolution of the Ottoman image in the Eastern European imagination—from that of a “feared and destructive enemy” to a symbol of “prestige, elegance, and splendor” emulated in royal courts. By combining archival documents with tangible collection data, these findings move beyond the traditional Habsburg-centered historical narrative to offer a multidimensional approach to Ottoman-Eastern European relations through the lenses of diplomacy, art, and the construction of authority.
Keywords: Ottoman, Saxony, Augustus the Strong, Türckische Cammer